• وب‌گاه وزارت دفاع اسرائیل (IDF)
• Wikipedia contributors, "Yitzhak Mordechai," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Yitzhak_Mordechai&oldid=166373283 (accessed February 12, 2008).
• http://en.wikipedia.org/wiki/Yitzhak_Mordechai

منبع این متن از کتاب شاعران پارسی گوی کورد-تالیف استاد عبدالحمید سجادی

تایپ:کامیل

در سال 1407 رد شهر جزیره که اکنون یکی از شهرهای ترکیه است به دنیا آمد.

مدتی نزد پدر به تحصیلات مقدماتی پرداخت و پس از آن برای تحصیل علوم به شهرهای هکاری و دیاربکر و عمادیه رفت و در فارسی نیز تحصیل کافی نموده و در علوم معانی و بیان و اصول سرآمد  علماء عصر خود بود.

در سال 1482 در شهر جزیره در سن 75 سالگی  دار فانی را وداع گفت.

امین زکی بیگ در تاریخ کرد و کردستان وهمچنین در مشاهیر  کرد او را از مردم نیمه ی دوم قرن ششم هجری زمان عمادالدین حاکم موصل میداند.

خاور شناس روسی مسیو اگوست یاباء او را اهل جزیره (ابن عمر) میداند و مینویسد در سالهای 540-556 هجری در دوره ی حکومت عمادالدین زنگی می زیسته است.

قطعه ی شعر ذیل که شبیه به ملعمی از شعر کردی و فارسی است و مربوط به زمان تجربه ی کم شم شعر اوست گذارده میشود.

یارب این گلدسته ای یا نرگس رعناست این

سرو گلشن یا الف یا قامت یکتاست این

این ملک یا شاهد قدسی است یا ماه فلک

حوریا روح القدس یا نور چشم ماست این

کوکب صبح است یا خورشید یا در یتیم

یا تن سیمین بر است یا گوهر والاست این

عارض است این یا شعاع شمس یا بدر منیر

لاله یا نسرین و گل یا باده ی حمراست این

سنبلین تر یا بنفش یا سوسن و گلچیچگن

زلف یا مشک ختن یا صورت طغراست این

غمزه یین یا کزمه این یا تیر یا سحر حلال

ساحرن یا چشم شوخ بی پرواست این

سیم یا یاقوت یا سرچشمه ی آب حیات

حقه دردانه ای یا لعل شکر خاست این

خط یاقوتی دو نون مکتوب مشک از فرن

یا هلال العید و یا ابروی بی همتاست این

کوی او یا کعبه یا بیت المقدس یا بهشت

خلده یا فردوسه ای یا جنه الماواست این

هاتف غیب است این یا ترجمان روح القدس

بلبل شیداست در گلزار یا خود ماست این

منبع این متن از کتاب شاعران پارسی گوی کورد-تالیف استاد عبدالحمید سجادی

دکتر مسعود آذرنوش (۱۳۲۴ - ۱۳۸۷- کرمانشاه) باستان‌شناس ایرانی.رییس سابق پژوهشکده باستان شناسی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

دانشمندی مقتدر، و الگویی ماندگار در تاریخ باستان شناسی ایران.

او از استادان و پژوهشگران سرشناس باستان‌شناسی ایران است. وی دانش‌آموختهٔ کارشناسی ارشد در رشته باستان شناسی و تاریخ هنر از دانشگاه تهران است. در سال ۱۳۵۲ از این دانشگاه فارغ‌التحصیل شد و در سال ۱۳۶۸ از دانشگاه کالیفرنیا دکترای باستان شناسی گرفت. او پژوهشگر مرکز باستان‌شناسی ایران و از مدافعین سر سخت خلیج فارس بوده‌است. دکتر مسعود آذرنوش روز پنجشنبه ۷ آذرماه ۱۳۸۷ در پی بازگشت از ماموریت همدان بر اثر حمله قلبی مُرد.

وی در زمان ریاست خود در پژوهشکده باستان‌شناسی تغییرات اساسی انجام داد که باعث پیشرفت و بهبود باستان شناسی کشور ایران شده‌است. وی برای نسل جوان باستان شناسان امکان ورود به تشکیلات باستان شناسی را ایجاد کرد و در سایه حمایتهای او بود که پژوهشهای جدیدی خصوصا در زمینه پیش از تاریخ در ایران شکل گرفت.

یکی از اقدامات مهم او ایجاد کتابخانه تخصصی و نخستین آزمایشگاه گیاه‌باستان‌شناسی در پژوهشکده باستان‌شناسی است. دکتر آذرنوش از پژوهش‌های میان‌رشته‌ای از جمله باستان‌جانورشناسی و باستان‌گیاه‌شناسی بسیار حمایت کرده و در دوره ریاست ایشان بود که نخستین باستان‌گیاه‌شناس ایرانی فعالیت‌های خود را آغاز نمود. دکتر مسعود آذرنوش همچنین آغازگر فعالیت‌های گسترده باستان‌شناسان خارجی در ایران بود که منجر به آموزش باستان‌شناسان جوان ایرانی شدند.

فعالیت‌ها و تالیف کتابهای باستانشناسی به زبان فارسی، انگلیسی و فرانسه  :

• رئیس پژوهشکده باستان شناسی پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران از سال۱۳۷۹ تا ۱۳۸۵
• تألیف کتاب The sasanian Manor House at Hajiabad, Iran. دانشگاه تورین _ ۱۹۹۴
• مشاور پژوهشگاه باستان شناسی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران تا قبل از فوت در آذر ۱۳۸۷.
• انتشار دهها مقاله باستان‌شناسی در نشریات تخصصی داخلی و خارجی به زبان‌های فارسی، انگلیسی و فرانسه (۱۳۸۲-۱۳۵۳)

• منابع:
• مسعود آذرنوش درگذشت. وب‌گاه خبرگزاری میراث فرهنگی. بازدید در تاریخ ۸ آذر ۱۳۸۷.
• خبر درگذشت مسعود آذرنوش
• استاد مسعود آذرنوش باستان شناس برجسته کشور درگذشت
• خبر درگذشت مسعود آذرنوش در خبرگزاری مهر

منبع:اینترنت

رشید یاسمی
زمینه فعالیت	نویسنده، مترجم
ملیت	ایرانی
تولد	۲۹ آبان ۱۲۷۵ ، ۱۹ نوامبر ۱۸۹۶ (میلادی) کرمانشاه
والدین	محمد ولی‌خان
وداع	۱۸ اردیبهشت ۱۳۳۰ ، ۹ مه ۱۹۵۱ (میلادی) تهران

  رشید یاسمی، فرزند محمد ولی‌خان گورانی ، مشهور به رشید یاسمی کرمانشاهی ، نویسنده، مترجم معاصر که طبع شعر نیز داشته است، در تاریخ ۱۲۷۵ خورشیدی برابر با ۱۸۹۶ میلادی در کرمانشاه زاده شد. وی تحصیلات خود را در کرمانشاه و تهران گذراند و از جوانی علاوه بر تحصیل زبان و ادبیات فارسی، به زبان و ادب فرانسوی آشنایی یافت . سپس به آموختن زبان و ادبیات  انگلیسی و پهلوی پرداخت و مطالعات خود را تا پایان عمر ادامه داد.

در سال 1291 به تهران آمد و به مدرسه سن لوئی رفت و در سال 1292 دوره متوسطه را به اتمام رساند. ابتدا در وزارت فرهنگ و وزارت دارائی و سپس در دبیرخانه دربار مشغول به کار شد. او در انجمن ادبی دانشکده با محمد تقی بهار، سعید نفیسی، عباس اقبال، سید رضا هنری و ابراهیم الفت همکاری داشت. او بر اثر انتشار مقالات ادبی و انتقادی در روزنامه شفق سرخ به شهرت رسید. رشید یاسمی اولین اثر خود را که در احوال و آثار ابن یمین فریومدی، شاعر سلسله سربداران بود در سال 1304 انتشار داد. از سال 1305 تا 1320 مقالات و اشعار خود را در جراید و مجلات ایران از جمله نوبهار، آینده، تعلیم و تربیت، ارمغان، مهر و فرهنگستان منتشر می کرد
	در سال 1313 پس از تاسیس دانشگاه تهران با سمت استاد تاریخ اسلام در دانشکده ادبیات و دانشسرای عالی فعالیت می کرد. او بعدها به عضویت فرهنگستان ایران درآمد و در سال 1322 با گروهی به همراه علی اصغر حکمت و ابراهیم پورداوود به هند مسافرت کرد. در سال 1324 برای مطالعه به فرانسه رفت و پس از دو سال به ایران بازگشت. در سال 1327 در طی یک سخنرانی درباره حافظ دچار یک سکته ناقص شد و سرانجام در سال 1330 پس از یک سال بیماری در سن 57 سالگی چشم از جهان فروبست
او به زبانهای انگلیسی، فرانسه، پهلوی و عربی تسلط داشت. رشید یاسمی عضو گروه معروف به پنج استاد که متشکل از بدیع الزمان فروزانفر، ملک الشعرا بهار، جلال همائی و عبدالعظیم غریب بود. این پنج استاد دستور زبان فارسی را به رشته تحریر درآوردند کلیات اشعارش پس از وفاتش به اهتمام و تصحیح دکتر محمد امین ریاحی چاپ و منتشر شد.

 از جمله مهمترین نوشته های یاسمی:

تاریخ مختصر ایران

• نظریه قاره کهن

زندگى دکتر عبدالحمید زنگنه:

سمت ها:(زمان پیش از انقلاب)رییس دانشکده حقوق / وزیر فرهنگ/ دبیرکل پیشین حزب پان ایرانیزم

عبدالحمید زنگنه فرزند حسین از افراد خانواده معتبر کرمانشاه بود که در سال ۱۲۸۳ شمسى در تهران متولد شد. پس از پایان تحصیلات در دارالفنون در سال ۱۳۰۷ همراه ۱۲۰ تن از محصلین اعزامى به اروپا رفت و در پاریس در رشته حقوق درجه دکترا گرفت و به ایران بازگشت. همچنین تحصیلات او در رشته علوم اقتصادى و مالى هم بود. 
دکتر زنگنه در دوره چهاردهم از کرمانشاه به نمایندگى مجلس انتخاب گردید. در سومین کابینه حکیمى به معاونت نخست وزیر در امور پارلمانى انتخاب گردید. در کابینه ساعد وزیر فرهنگ شد. در کابینه رزم آراء نیز بار دیگر وزیر فرهنگ شد.

زنگنه پس از مراجعت به ایران در دانشکده حقوق به تدریس پرداخت و مدتى هم ریاست دانشکده حقوق را برعهده داشت. در دوره چهاردهم هم از کرمانشاه به نمایندگى مجلس انتخاب شد و به تدریس هم ادامه مى داد.

 زنگنه در کابینه حکیمى معاون نخست و در دولت هاى ساعد و رزم آراء وزیر فرهنگ شد.

زنگنه روز ۲۸ اسفند ۱۳۲۹ چند روز بعد از ترور سپهبد رزم آراء در محیط دانشگاه تهران توسط نصرت الله قمى در ۴۶ سالگى به قتل رسید.

ترور زنگنه به هیچوجه جنبه سیاسى نداشت. فدائیان اسلام آن را مى خواستند به خود نسبت بدهند و حتى خلیل طهماسبى مى خواست قاتل او را نجات دهد که توفیقى نیافت و قمى به دار آویخته شد. گفته شد که قاتل، دانشجوئى بود که مى خواست از استادش با زور نمره بگیرد.

دکتر زنگنه از انسان هاى شریف و از استادان شایسته دانشگاه تهران بود که در فعالیت هاى سیاسى نیز مرد آرامى به شمار مى رفت و ترور او تولید تأسف فراوان شد.

ترور دکتر زنگنه:

دکتر زنگنه که سالها استادى و ریاست دانشکده حقوق را برعهده داشت به دست نصرت الله قمى در ۴۶سالگى ترور شد.
ترور دکتر زنگنه در دانشگاه بود.
به دنبال ترور رزم آراء در روز ۶ اسفند ۱۳۲۹ و تشکیل کابینه جدید به ریاست حسین علاء وضع کشور خیلى متشنج گردید. دکتر عبدالحمید زنگنه وزیر فرهنگ کابینه رزم آراء که از کار کنار رفته بود روز ۲۸ اسفند ۱۳۲۹ در محیط دانشگاه توسط نصرت الله قمى ترور شد که در محافل سیاسى این ترور به فدائیان اسلام نسبت داده مى شد در حالى که به هیچوجه ترور سیاسى نبود.
نگارنده در دانشکده حقوق شاگرد دکتر زنگنه بودم. استادى دانشمند و مطلع و بى تظاهر بود. در کار استادى نهایت دقت و مراقبت را داشت و شاگردان او همواره از دکتر زنگنه به نیکى یاد مى کنند.
نصرت الله قمى را نیز که ساکن امیریه بود خوب مى شناختم او فرزند یک معمار بود که به دانشکده حقوق راه یافته و مى خواست با گردن کلفتى و تهدید از دکتر زنگنه نمره بگیرد. او هم که اهل این کارها نبود. یک روز موقعى که دکتر زنگنه براى تدریس وارد محوطه دانشکده حقوق مى شود او جلوى استاد خود را گرفته و مطالبه نمره قبولى مى کند ولى دکتر زنگنه مطابق روش خود زیر بار نمى رود که ناگهان قمى اسلحه اى از جیب درآورده به سوى زنگنه شلیک مى کند. او در محوطه دانشکده براى این که خود را از ترور نجات دهد مى دود ولى قمى که جوانى بلند قامت و رشید بود دکتر زنگنه کوتاه قد را دنبال مى کند و کار او را مى سازد.
این امر در میان فرهنگیان و طبقات مختلف مردم تولید تأسف زیادى کرد زیرا دکتر زنگنه را یک مرد دانشگاهى مى شناختند نه یک مرد سیاسى، ولى در جو سیاسى آن روز مخالفین به بهره بردارى از این قتل پرداختند و گفتند چون دکتر زنگنه وزیر فرهنگ کابینه رزم آراء بود و مى خواست قانون تازه اى براى مطبوعات به تصویب برساند که مطبوعات را زیر فشار قرار بدهد تصمیم به قتل او گرفته شد در حالى که نه نصرت الله قمى عضو فدائیان اسلام بود و نه فدائیان اسلام هیچگاه ادعا کرده اند که او را ترور کرده اند.
بعدها وقتى خلیل طهماسبى به زندان افتاد با نصرت الله قمى در زندان آشنا شد و هم قسم شده بودند که هر کدام زودتر از زندان آزاد شدند براى آزادى دیگرى اقدام کنند. اتفاقاً خلیل طهماسبى با قانون عفو خود که از تصویب مجلس گذشت آزاد گردید و براى آزادى قمى فعالیت مى کرد. این کار امکان پذیر نبود و دادگاه سرانجام قمى را به اعدام محکوم کرد و حکم صادره درباره او اجرا شد. بعداً هم خلیل طهماسبى دوباره زندانى و این بار اعدام شد.

دکتر سنجابى در خاطرات خود یادآور مى شود:

دکتر زنگنه بى جهت و بدون دلیل کشته شد. قاتل او رابطه اى با فدائیان اسلام نداشت ولى بعداً به آنها مربوط شد. قاتل از دکتر زنگنه نمره قبولى مى خواست ولى وقتى او را کشت فدائیان اسلام اقدام کردند و خیلى هم اصرار داشتند که دکتر مصدق از اجراى حکم اعدام او که از دادگاه صادر شده بود خوددارى کند و قنات آبادى هم به علت پولى که از قاتل گرفته بود خیلى اقدام کرد ولى مصدق زیر بار نرفت و حکم اعدام درباره قاتل به اجرا گذاشته شد.

حاج مهدى عراقى نیز گفته است:

نصرت الله قمى با ۱۲دانشجو هم قسم شده بودند که دکتر زنگنه استاد دانشگاه را بکشند. وقتى نصرت الله قبول مى کند که ترور را انجام مى دهد اینطور صحبت مى شود که او بلافاصله اسلحه را به زمین بیاندازد که معلوم نشود قاتل کیست؟ وقتى نصرت الله قمى تیراندازى مى کند آن ۱۲ نفر رفیقش فرار مى کنند و میثاق را بهم مى زنند.
خانواده زنگنه در کتابی مربوط به کرمانشاه چنین نوشته شده است: 
زنگنه ایها نیز از کهن سال ترین مردم ایران هستند که ریشه در حماسه و تاریخ فرهنگ ایران مرز و بوم دوانیده و در تمام دوران تاریخ از سرزمین ایران دفاع کرده اند. بعد از ظهور شاه اسماعیل صفوى زنگنه ایها از عراق به کرمانشاه و در اطراف این منطقه مستقر گردید. وجه تسمیه (زنگنه یا زنگه) از آنجا پیدا شد که این دلاور کرد ایرانى در نبرد کاوس و رستم در مازندران قدرت نمائى کرده و بر پهلوانان آن منطقه پیروز شد و بلند آوازه شد از این جهت بستگان او نام (زنگنه) را برگزیدند.
در دوران صفویه زنگنه در کنار شاه اسماعیل صفوى صاحب عنوانى گردیده و از مالیات معاف شدند و منطقه کرمانشاهان موطن اصلى آنها است. در عراق هم خانواده هائى بنام زنگنه ساکن هستند.
در اواخر حکومت زندیه الله قلى خان زنگنه در فکر رسیدن به حکومت مرکزى افتاد ولى شکست خورد. شیخ على خان زنگنه را در تاریخ ایران امیرکبیر اول نامیده اند و مدت ها افرادى از خاندان زنگنه بر کرمانشاه حاکمیت داشته اند که از مهمترین آنها علیخان امیرکل زنگنه اعظم است. از جمله شخصیت هاى این ایل خاندان زنگنه (خانباباخان بهادر لشگر) پدر مهندس خان احمد زنگنه وزیر سابق پست و تلگراف و مدیر عامل سازمان برنامه بود. (مهندس احمد زنگنه از رجال خوشنام ایران در بخش هاى دولتى و خصوصى بود) .
از خانواده زنگنه میرزا یحیى خان (سالار اشرف) در دوره هاى پنج و ششم از کرمانشاه  و دکتر عبدالحمید زنگنه در دوره چهاردهم به نمایندگى مجلس انتخاب گردیدند.

على خان اعظم زنگنه (امیرکل) و عزیز اعظم زنگنه نیز چند دوره نماینده مجلس از کرمانشاه شدند. سرلشگر احمد زنگنه فرمانده تیپ رضائیه و تبریز گردید. علاءالدین زنگنه سالیان دراز معاون وزارت کشور بود. حسین زنگنه با ارتشبد خاتم در کار هواپیمائى شرکت داشت و ثروتمند گردید و دخترش (شاه پرى زنگنه) با عدنان خاشوقى عرب معروف ازدواج کرد.
اکثر افراد این خانواده خوشنام بودند. در کارهاى دولتى و حقوقى نیز خدماتى انجام داده اند.
اسامى حکمرانان زنگنه در کرمانشاه:
شاهرخ بیک زنگنه، شیخ على بیک زنگنه، عبدالباقى خان زنگنه، مرتضى خان زنگنه، حاج علیخان زنگنه، نصرالله خان زنگنه، محمدرضاخان زنگنه (ظهیرالملک).

منبع:اینترنت

فلسفه اشراق:

نورالانوار:

 

آثار:

قریه ی شبستر مولد عارف معروفی است که در اواسط قرن هفتم هجری تولد یافته و موسوم است به سعدالدین محمود شبستری.از تاریخ زنده گانی او اطلاعی کامل در دست نیست و ظاهرن سراسر عمر را بر خلاف زمانه آشفته و عصر پر آشوب خویش را با آرامش و سکون و بدون حادثه ی مهمی بسر برده و در سال 720ه وفات یافته.

کتاب معروفی که از او باقی مانده مثنوی گلشن راز است که تقریبن هزار بیت می شود،یکی از بهترین رسالاتی است که در اصول مبادی تصوف برشته ی تحریر درآمده.مستر وین فیلد از آن ترجمه ی خوبی نموده (در اینجا رجوع شود به خود کتاب مولف)که بضمیمه ی مقدمه و حواشی در لندن بسال 1880م بطبع رسیده.این رساله ی شریفه توجه سیاحان اروپایی را هم از زمان قدیم جلب نموده و نسخ آن به کتابخانه های اروپا راه یافت.دکتر تولوک قسمتی از آن را در سال 1820 م ترجمه و هامر بورگشتال تمام آنرا در سال 1835م بشعر آلمانی ترجمه نمود.این مثنوی چنانکه مولف خود اشاره میکند ،در شوال 710ه بنظم درآمده و آن در پاسخ 15 سوآل است ...که شخصی از خراسان موسوم به امیر حسینی از وی نموده است و شمس الدین محمد ابن یحیی در ذیحجه ی 877 شرحی عالی بر آن کرده است.

یک سوآل و جواب را برای نمونه از این کتاب نقل میکنیم:

سوآل دهم

چه بحر است آنکه نطقش ساحل آمد     ز قعر او چه گوهر حاصل آمد؟

جواب سوآل دهم

یکی دریاست هستی،نطق ساحل        صدف حرف و جواهر دانش دل

بهر موجی هزاران در شهوار        برون ریزد ز نقل و نص و اخبار

هزاران موج خیزد هر دم از وی     نگردد قطره ای هرگز کم از وی

وجود علم ازآن دریای ژرف است     غلاف در او از صوت و حرف است

معانی چون کند اینجا تنزل             ضرورت باشد او را از تمثل

-------------------

تمثیل

شنیدم من که اندر ماه نیسان          صدف بالا رود از قعر عمان

(توجه:این تمثیل بلند است و من حوصله ی تایپ آن را ندارم.)

آثار: (این قسمت آثار از ویکی پدیا برداشت میشود)

آثار وی را می‌توان به دو دسته منظوم و منثور بخش کرد.

آثار منظوم

• گلشن راز
• سعادت نامه

آثار منثور

• حقّ‌الیقین
• مرآة‌المحقّقین
• شاهد (یا شاهدنامه)

گلشن راز

مثنوی گلشن راز مهم‌ترین و پرآوازه‌ترین اثر شعری اوست که حدود هزار بیت را در برگرفته‌است.

این کتاب، تا کنون، به زبان‌هایی همچون آلمانی، انگلیسی  ترجمه شده‌است.

 ------------

ابیاتی دیگر از او(از ویکی پدیا برداشت شده.)

نخست از فکر خویشم در تحیر		چه چیزاست آنکه گویندش تفکر؟
کدامین فکر ما را شرط راه است؟		چرا گه طاعت و گاهی گناه است؟
که باشم من؟ مرا از من خبر کن		چه معنی دارد اندر خود سفر کن؟
مسافر چون بود؟ رهرو کدام است؟		که را گویم که او مرد تمام است؟
که شد از سر وحدت واقف آخر؟		شناسای چه آمد عارف آخر؟
اگر معروف و عارف ذات پاک است		چه سودا بر سر این مشت خاک است؟
کدامین نقطه را نطق است، انا‌الحق؟		چه گویی هرزه‌ای بود آن مزبق؟
چرا مخلوق را گویند واصل؟		سلوک و سیر او چون گشت حاصل؟
وصال ممکن و واجب به هم چیست؟		حدیث قرب و بعد و بیش و کم چیست؟
چه بحر است آنکه نطقش ساحل آمد؟		ز قعر او چه گوهر حاصل آمد؟
چه جزو است آنکه او از کل فزون است؟		طریق جستن آن جزو چون است؟
قدیم و محدث از هم چون جدا شد؟		که این، عالم شد آن‌دیگر خدا شد؟

 --------

همچنین از اوست:

خراباتی شدن از خود رهایی است		خودی کفر است اگر خود پارسایی است
خرابات از جهان بی‌مثالی است		مقام عاشقان لاابالی است
		‎

منبع:اینترنت

خواص داروئی گیاهان در کوردستان(بخش ١)

 مقدمه:

    گیاهان دسته ای از جانداران هستند که قادرند با استفاده از انرژی نورانی خورشید وموادی که از محیط جذب می کنند غذای موردنیاز خودشان رابسازند . گیاهان می توانند در آب ،خاک ویا روی چوب وتخته سنگها زندگی کنند .

گیاهان بر حسب شرایط محیطی اشکال واندازه های مختلف دارند ،که به شکل علف ،بوته ،درخت ودرختچه هستند.برخی از آنان گل های زیبایی دارند ودانه ومیوه تولید می کنند .بیشتر گیاهان در طبیعت به رنگ سبز هستند واین به خاطر وجود رنگ دانه ای به نام کلروفیل (سبزینه ) است که در عمل فتوسنتز نقشبسیار مهمی دارد .  

    وجود گیاهان ، این موهبت الهی در زندگی جانوران بر کسی پوشیده نیست. از آنجا که انسان جزیی از اجزای طبیعت است. بطور مسلم برای تمام نیازهای او،طبیعت پیش قدم بوده است. انسان هرچه به طبیعت نزدیک تر شود سالمتروبادوام تر  می باشد . به این دلیل انسان هر چه بیشتر به دامان طبیعت بر گردد از نعمات آن بیشتر بهره می برد .

  گیاهان،به صورت های گوناگون زندگی مارا لذت بخش تر وشادتر می سازند.  نقش واهمیت گیاهان در خوراک وپوشاک و وسایل منزل و درمان بیمارهای روحی وجسمی روز به روز دنیای علم را به سوی خود جلب می کند. تاریخچه استفاده از گیاهان به قدمت تاریخ زیست انسان بر روی کره ی زمین است . انسان به حکم تجربه وعلم واندیشه ی خود از گیاهان به عنوان خوراک ودارو و... بهره برده است .

                                        «کردستان وزیست گاه گیاهان»

          کردستان یکی از استانهای زرخیز وخوش آب وهوا ی ناحیه کوهستانی واقع در غرب ایران می باشد که دارای

کوه های سر به فلک کشیده وجنگل های انبوه ودشت ها ومراتع وچمن زارهای سرسبز وخرم با گونه های گیاهی وجانوری متنوع می باشد . این استان به سبب آب وهوای مرطوب ومعتدل مدیترانه ای وخاک حاصل خیز زیستگاه گیاهان وجانوران گوناگونی می باشد. کردستان به علت داشتن گیاهان متنوع وگلهای زیبا وچمن زارها وچشم انداز های دیدنی ، «استان گل وگیاه» معرفی کرده اند .    

  وجود این عطیه ی الهی و موهبت طبیعی سبب توجه گیاه شناسان ودارو سازان وپزشکان وگردشگران وکوهنوردان به این استان شده است . مراتع وچمنزارهای این استان در فصول بهار وتابستان وپاییز مورد توجه ی خاص دامداران است .

مراتع و چمن زار های « سارال وچهل چشمه وکوسالان وشاهو و اورامانات وسورین وآربابا وآریزوپیازه وکره میانه » هرساله علاوه بر دام های منطقه زیستگاه دام های عشایر کوچر به عنوان ییلاق می باشد.گاهی استفاده ی

 بی رویه دامپروران از مراتع وچراگاه ها سبب نابود شدن گونه های گیاهی در این استان شده است . سودجویان ودلالان «همه گیاه خر»  هر ساله در فصل بهار وتابستان با کندن ریشه گیاهانی چون کنگر و ریواس و سریشم (خوژه) و نرگس و  شنگ و آویشن کوهی وشیرین بیان وثعلب و تره وحشی و چوبک وکرفس کوهی و والک و... سبب انقراض نسل گیاهان در کردستان شده اند .

                                           خواص داروئی گیاهان در کردستان    

به جرات می توان گفت : با وجود اینکه گیاهان ومیوه ها از خاموش ترین آفریده های خداوند هستند ولی با شفابخشی خود مظهر عظمت وقدرت خداوند بوده ونشانی از ظرافت وکرامت رب العالمین را به نمایش می گذارد .این آفریده ی خدایی (گیاهان ) نه تنها با طعم ومزه و رنگها واشکال بدیع خود، سفره ی طبیعت را رنگین کرده وبه آن زینت بخشیده ،بلکه از منابع غنی تغذیه  برای تمامی گونه های جانوری است .

نقش دارویی ودرمانی گیاهان در برقراری تندرستی انسان قرن هاست بر همگان مشهود است .گیاهان به عنوان منبع اصلی غذا و دارو و رنگ و عطر وسایر نیازمندیهای بشری سالهاست حرف اول را می زند. امروزه در کشورهای پیشرفته گیاهان جز منابع ومواد اولیه ی داروها وغذاهاست .

میراث گیاه درمانی در کردستان تاریخچه ی کهن دارد .از گذشته های بسیار دور در این استان از گیاهان به عنوان خوراک وپوشاک و دارو ورنگ ریزی وعطریات وعلوفه و ... استفاده می شده است .امروزه هم در دل پیر مردان وپیر زنان کردستانی تجربه های گیاه درمانی نهفته است .آشنایی با گیاهان خوراکی ودارویی و صنعتی کردستان حاصل تجربه ی هزار ساله ی مردمانی است که سینه به سینه حفظ ونقل کرده وبه ما رسانده اند .

  بهره گیری از گیاهان برای خوراک ودرمان بیماری ها با تاریخ زندگی مردم منطقه آغاز گردیده وتجارب گذشتگان چراغ فرا  راه نسل امروزی است .طب سنتی ودرمان با گیاهان دارویی در ایران حاصل تلاش وتجربیات انسان های دانشمند وفرهیخته ای چون برزیه طبیب ،ابو علی سینا ، محمد زکریای رازی و شیخ عثمان نقشبندی و...می باشد .اما با کمال تاسف امروزه علم نوین پزشکی با دیده ی حقارت به این علم می نگرند و از این نکته غافلند که بیشتر دارو ها را از عصاره ی گیاهان می گیرند وعوارض جانبی آن کمتر از داروهای شیمیایی می باشد.

                           نحوه ی استفاده ی گیاهان

مردم کردستان بیش از سایر استانهای دیگر ایران از گیاهان به عنوان خوراک ودارو و مصارف دیگر استفاده می کنند .در فصل بهار وتابستان تعداد زیادی از ساکنین روستاها وشهرها از طریق چیدن گیاهان خوراکی ودارویی و صنعتی امرار معاش می کنند.بازار همه گیاه فروشی در بیشتر شهرهای استان داغ وپر رونق است . مردم کردستان هر ساله در فصل بهار انواع گیاهان خوراکی خودرو از جمله ریواس ،کنگر،قارچ، مه نی ،گزنه ، پونه ،خوژه ، کوزله، کاشمه  ، گیلاخه ،پسل،شنگ کشندر،آویشن، پیچک ، کنیوال ، سیرکوهی، گاوزبان ،بنفشه، غازیاغی،گلپر ، همه گیاه  و ... از کوهستانها و دشت ها

 می چینند وآن را از طریق خشک کردن ،شور کردن ویا فریزر برای فصول دیگر نگهداری می کنند.

     صیفی کاران وسبزی کاران کردستانی، علاوه بر گیاهان خودروکوهستانی، در مزارع خود انواع سبزیجات وصیفی جات از جمله : ترب،تربچه،شلغم ،چغندر ،هویج،گزر(زردک)،سلق،جعفری،شاهی (ترتیزک)،ترخون،تره،گشنیز شنبلیله،سیاهدانه،نعناع،ریحان،پیاز، سیر،شوید،مرزه،کنجد،کلزا،کاهو ،کرفس،کلم،رازیانه،بامیه ،فلفل(بی بار)،خیار ،خیار چنبر،هندوانه،گرمک،خربزه،گوجه فرنگی،توت فرنگی،سیب زمینی،بادام زمینی ،تنباکو(توتون)،بادمجان و... می کارند .

نقش واهمیت سبزی های خوردنی در سلامتی انسان

در این قسمت به خاصیت چند نوع از سبزی های خوردنی مرسوم در سفره کردستانی ها اشاره ای کوتاه می نمایم .

پونه : این سبزی بسیار معطر وخوشبو است که به صورت خام مصرف می کنند واز خشک شده ی آن برای خوشبو کردن آش ودوغ استفاده می کنند .پونه هضم غذا را آسان می کند ودر درمان استفراغ ،دل پیچه،اسهالی،قطع سرفه وسکسکه  ودردمعده مفید است.

ترب :ترب سرشار از ویتامین های آ ، ب و ث می باشد. خوردن ترب بعداز ناهار وشام در هضم غذا بسیار موثر بوده و عمل روده ها را تسهیل می کند.ترب وتربچه اگر چه دارای بوی زننده اند اما در درمان سنگ کلیه وناراحتی کیسه صفرا ولاغر شدن مفید عمل می کند.

تره : تره از سبزهای خوردنی مفید است که دارای کلسیم وآهن و منیزیم و ویتامین ث زیاد می باشد .خوردن تره با غذا از ترش کردن معده جلوگیری می کند.تره برای هضم غذا وسنگ کلیه وباز کردن اشتهامفید است وزیادروی در خوردن آن سبب خرابی لثه ها وناراحتی چشم می شود .

ترتیزک (شاهی) : شاهی سرشار ازمواد کلسیم وآهن و ویتامین ث است .شاهی پاک کنند ه خون است ودر جوانی وشادابی انسان موثر است .شاهی ادرار آوربوده ودر دفع قند خون وکاهش فشار خون ،عفونت کلیه ها ،چرک سینه وزخم روده ها مفید است. شاهی خون ساز است ودر درمان کم خونی وتصفیه خون نقش مهم دارد . شاهی را باید خام وتازه خورد زیرا شاهی زرد شده سبب مسمومیت می شود .

کاهو : این سبزی دارای ویتامین های آ،ب و ث ومقداری زیاد آهن وکلسیم است .خوردن کاهو خون را زیاد کرده ودر درمان بیمای هایی چون کم خونی ،یرقان،دلهره واضطراب ،فشارخون ویبوست مفید است . خوردن کاهو تشنگی را رفع وباعث آرامش اعصاب می شود.

کلم : کلم یک سبزی بسیار مفید وسر شار از ویتامین های آ ،ب وث است آن قدر مفید است که پزشکان قدیمی می گفتند :«کلم داروی همه ی درد هاست.» کلم سبزی اشتها آور ،ضد سرطان ،ضد نیش حشرات ،باز کننده ی گرفتگی سینه وصدا و محافظ چشم در برابر اشعه ی ماورای بنفش است . انواع کلم (کلم پیچ سفید وقرمز،گل کلم ،کلم قمری )

ریحان : این سبزی معطر دارای مقدار زیادی ویتامین «کا» است .ریحان خون ساز بوده ودرمان کم خونی وضد عفونی کردن دهان ومعده وروده ها وبی اشتهایی واستفراغ وسرگیجه وازدیاد شیر مادر ولاغری مفید است .   

نعناع : نعناع از سبزی های عطر دار وخوردنی است که دارای مقدار زیادی ویتامین« آ »و«ث» است .از برگ وشاخه های گلدار آن عرق نعناع می گیرند .نعناع برای تقویت اعصاب وخوش بو کردن ماست ودوغ وآش ها وکاهش کلسترول خون ورفع عفونت ها وسم زدایی مفید است .البته زیاد خوردن آن سبب خارش گلو می شود.

مرزه  :  خوردن این سبزی خوش طعم برای  نفخ روده و معده مفید است ودر درمان لاغری وبی اشتهایی و رماتیسم و

کرم های معده کاربرد دارد .خوردن نان وپنیر ومرزه سبب چاقی می شود .

شوید : شوید دارای ویتامین «ای» است .خوردن شوید برای رفع گرفتگی رگ های قلب ودردکلیه وتقویت معده وازدیاد شیر مادر مفید است .

               نقش گیاهان در رنگ ریزی

مردم کردستان در گذشته از گیاهان طبیعی برای رنگ ریزی نخها وپارچه ها وپوست و مو و...استفاده می کردند.آنها از گیاهانی چون گردو وانار وتمشک وتوت سرخ و گل وریشه ریواس ومازو وشقایق و برگ مو و کلکاف و بلوط وسماق وکاه وپوست پیازو... برای رنگ کردن نخ وپارچه وپوست استفاده می کردند.

در این نوشته نمی توان به خواص و نحوه ی استفاده از تمام گیاهان منطقه اشاره کرد لذا تنها به شیوه ی برداشت ونگهداری وکاربرد وطبقه بندی واسامی کردی وفارسی تعدادی از گیاهان دارویی در کردستان بسنده می کنم .

                         شیوه ی برداشت و جمع آوری گیاهان دارویی

از آنجا که هر خاکی وهر آب وهوایی ، بستر انواعی از گیاهان دارویی است .بنابراین همه چیز در همه جا نمی روید وحکمت خلقت در این است که هر جا بیماری هست ،قطعاً نوع گیاه دارویی آنجا یافت می شود. وچون همه گیاهان دارویی در فصل خاصی نمی رویند پس لازم است با شیوه ی جمع آوری ونگهداری آن برای سایر فصول آشنا شویم .

بنابراین از نظر خواص دارویی ،زمان مناسب برداشت محصول دارای اهمیت خاصی است .قسمت های مختلف گیاه نیز دارای اثرات متفاوتی هستند.

   در بسیاری از موارد ماده موثر عمدتاًدر برگ،شکوفه،ساقه،ریشه،بذریا میوه است.همیشه گل ها را قبل از ظهر یعنی زمانی که شبنم یا رطوبت شبانه از بین رفته است جمع آوری می کنند .

  برای مثال : ساقه ی مورد استفاده را باید هنگامی برداشت کرد که کاملاً رشد کرده و بدون گل باشد .و یا پوست گیاه را باید در فصل بهار وقتی که شیره ی گیاهی به گردش در می آید ، برداشت نمود . گل ها  باید قبل از شکوفایی کامل وبارور شدن چید. دانه ها را باید زمانی چید که کاملاً رسیده باشد . پیاز گیاه را باید هنگام پاییز برداشت کرد .

        شیوه های برداشت وخشک کردن عبارتند از :

الف – هر گیاه را باید به تنهایی خشک کرد ،سر گیاه را رو به پایین و در جای خشک وهوا دار نگه داشت.

ب  -  قبل از خشک کردن نباید گیاه را شست ،فقط ریشه گیاه را برای زدودن گل ولای می شوییم.

ج -  باید به زمان برداشت گیاه با توجه به قسمت مورد استفاده از قبیل ریشه ،ساقه،برگ ،گل وجوانه توجه نمود.

د  -  باید به زمان مصرف واندازه ی آن دقت کرد.

 شیوه ی نگهداری وخشک کردن گیاهان

بسیاری از گیاهان باید پیش از مصرف خشک شوند. . مثال برای خشک کردن سبزی هایی مانند نعناع،پونه،جعفری ترخون،شوید ،گزنه وآویشن کوهی ، باید آنها را پاک کرده وشست وشو داد،وپس ازخردکردن روی سینی یا پارچه ای تمیز پهن کرد .بهتر این است که سبزی ها را در سایه خشک کرد تا رنگ آنها تغییر نکند.

ریشه ها وساقه ها ی زیر زمینی را باید قطعه قطعه کرده ودر سایه خشک کرد و روی آن ها را با پارچه توری پوشاند.

ساقه ها وپوست ها وچوبها هم مانند ریشه ها خشک می شوند .

گل ها چون بسیار ظریفند جهت محافظت از بی رنگ شدن آنها باید در جایی که اندکی تاریک باشد خشک نمود .

میوه ها باید در مقابل آفتاب یا گرمای ملایم خشک شوند .

دانه ها باید در جایی که هوا به آسانی داخل وخارج شود خشک گردد.

گیاهان دارویی باید در محفظه ی شیشه ای ،دور از رطوبت ونم نگهداری شود.

علاوه بر خشک کردن ؛ گیاهان خوراکی ودارویی را ازطریق شور کردن وشیرین کردن وسرد کردن در یخچال وفریزر

نگهداری می کنند.

 راه های کاربرد و مصرف گیاهان دارویی

راه های جذب و کاربرد گیاهان دارویی بر حسب نوع گیاه فرق می کند شیوه های مورد استعمال گیاهان عبارتند از:

الف) جوشاندنی ها؛ گیاه مورد نظر را به مدت 10 تا 30 دقیقه می جوشانیم سپس صاف کرده و عصاره ی آبی آن را

می گیریم.

ب) دم کردنی ها ؛ آب را می جوشانیم و گیاه مورد استفاده در ابتدای جوش آمدن آب در آن می ریزیم و بعداً شعله را خاموش می کنیم.(زمان 10 دقیقه تا یک ساعت)

ج) عرق گیری؛ با وسایل سنتی و تقطیر کردن.

د) معجون ؛ پودر گیاه مورد استفاده را در عسل یا ماده ی تجویز شده مخلوط می کنیم.

هـ ) بخور دادن ؛ گیاه مورد نظر در آب جوش ریخته و قسمت مورد نظر بدن که معمولاً سر و صورت است روی بخار قرار می گیرد.

و) روغن های گیاهی

ز) شربت 

طبقه بندی گیاهان دارویی بر اساس اثرات آنها

1- گیاهان تلخ  2 – گیاهان ضد التهاب  3 – گیاهان ضد نفخ وگازهای معده 4 – گیاهان ملین ومدر5- گیاهان آرام بخش 6 – گیاهان ضد انگل 7- گیاهان خلط آور و...

ترکیبات مهم گیاهان دارویی:

هر ماده که در گیاه پیدا می شود دارای نقش خاصی در گیاه می باشد.ماده در گیاه می تواند در انجام اعمال حیاتی وساختار خواص فیزیکی وشیمیایی گیاه نقش ایفا کند.

روغن های عطری : مواد عطری درمان بخش، تمیز کننده ،ضدعفونی کننده ،محرک اشتها،هضم کننده غذا،ضد درد،

ضدنفخ معده وضد اسپاسم عضلانی می باشند.

آلکالوئیدها: شامل انواع مواد مخدر از جمله مرفین ،کدئین وکوکائین می باشندکه نقش مسکن دارند.

مواد پروتئینی : این مواد از ترکیب اسید های آمینه ایجاد شده اند که باید از طریق گیاهان وارد بدن شوند .

مواد تلخ مزه  : بسیاری از گیاهان مانند؛ کاسنی وجاشیر( لو) تلخ مزه هستند وخاصیت دارویی زیادی دارند .گیاه تلخ

 غیر سمی سبب اشتهاومحرک اندام هایی چون کبد وکیسه صفرا برای فعالیت بیشتر می شوند.

فلاونوئیدها: مواد موثری در گیاه هستند که سبب خنثی کردن سموم بدن می شوند.

تانن ها : خاصیت ضد درد دارند .لثه ها وپوست دهان را محکم وتمیز می کنند.

مواد لعاب دار : این مواد در گیاهانی چون پنیرک ،بامیه،ختمی و بارهنگ پیدا می شود که موجب کاهش کلسترول خون می شوند.

ازدیگر مواد موجود در گیاهان می توان به ویتامین ها واسید های گیاهی وقندها اشاره کرد .

خواص گیاهان دارویی:

گیاهان دارویی براساس نسخه های تجربه شده وموفق در درمان بیماریهایی چون«انواع زخم ها وکچلی ها ،امراض عصبی وروانی ،روماتیسم ها ،زخم معده واثنی عشر ،سینوزیت ، عفونت ها ،انگلها ،سنگ کلیه ومثانه،کنترل ادرار ،آلرژی ها،آسم

ریزش مو،کم خونی ها ،یبوست ،اسهال، گرفتگی عروق،ضعف روده ودرد عضلات و...موثر واقع شده است.

        اسامی کردی وفارسی بعضی ازگیاهان منطقه کردستان

                                ----------------------------------

گیاهان دارویی کردستان(بخش ٢)

ایمـــــنـــــی را و تندرســـتـــــی را آدمی شـــکر کرد نـــــتـــــوان
در جهان این دو نعمتی است بزرگ داند آن کس که نیک و بد داند


قرنهاست گلها و گیاهان دارویی عامل مهمی در درمان بیماری و تکمیل تندرستی ما هستند. حیوانات با غریزه ی طبیعی خود آموخته اند که چه گیاهی به درد می خورد و کدام گیاه دارویی است که مثلا در ثقل معده درمان موثری است و درد را شفا می بخشد، چنانکه امروز هم گربه ها و هم سگ ها وقتی احتیاج به درمان درد خود دارند در باغچه گیاه مخصوص خود را پیدا کرده و می خورند. در ایران کوه های سربه فلک کشیده، دشتهای وسیع و دره های عمیق، محل پرورش بهترین گیاهان دارویی بوده است و امروز هم بهترین گیاهان دارویی دنیا بدون هیچ اغراق و مبالغه گویی در سرزمین ما می روید و تازه به فکر افتاده ایم که از وجود گیاهان به طریق علمی و عملی استفاده کنیم.
در سالهای اخیر در اثر کتابهای بهزیستی و درمان طبیعی که چاپ و منتشر شده، استقبال عمومی از گیاهان وگلهای شفابخش شروع شده، زیرا گلها و گیاهان قرنهاست بیماریها و امراض را در انسان و حیوان و نباتات و هر موجود زنده ای معالجه و درمان کرده و شفا بخشیده است. حتی امروز هم اگر به کارخانه هایی که محصولات دارویی و آرایشی طبق علوم جدید تهیه می کنند وارد می شویم، می بینیم که تمام داروهایی که برای بدن بیمار، تهیه می شود اعم از مایع و جامد اساسشان گیاهان دارویی، مواد معدنی طبیعی و یا اعضای مختلف بدن حیوانات است.
مهمترین قسمتی که در بازدید از این گونه کارخانه ها توجه ما را جلب می کند قسمت گیاهان دارویی است که از آن استفاده های مختلف می شود و اساس معالجه با امراض را دربر می گیرد.
گیاهان دارویی برعکس داروهی شیمیایی اگر به مقدار اضافی و یا اشتباه در مورد مصرف هم استعمال شوند خطری ندارند و برعکس داروهای شیمیایی عکس العمل مسمومیت دربر دارند که در بسیاری موارد بسیار خطر ناک و وخیم است و گاهی موجب مرگ مصرف کننده می شود. با توجهی که بعد از انتشار کتابهای بهزیستی، و ردمان طبیعی با گاها و گیاهان شفابخش، مردم و مقامات دولتی کردند امروز در بیشتر فروشگاها و عطاری های تهران و شهرستانها، گلها و گیاهان دارویی بسته بندی شده و به معرض فروش و استفاده ی عمومی قرار گرفته است.


در کردستان به دلیل کوهستانی بودن و وجود مواد آلو و معدنی فراوان و آب و هوای سازگار با بیشتر گیاهان، تعداد گونه های گیاهی در این مناطق فراوانند.


در این جا با بعضی از اسامی گیاهان دارویی مناطق کردستان(به زبان کوردیش) آشنا می شوید(به ترتیب حروف الفبا)

1. ئه سپه ن
2. بامیه
3. بوژانه
4. به له ک
5. بیبار
6. بی
7. باینجان
8. به له ک
9. پیکول
10. پیاز
11. پیزل
12. توو
13. توفه ره نگی
14. تورگ
15. تری
16. جاوشیر
17. خوژه
18. خاکشیر
19. خشیل
20. چنوور
21. چه قچه قه
22. دارگه زو
23. دارسماق
24. دار قهیسی
25. ریحانه
26. ره زله
27. ره شه بی
28. ریواس
29. زهرده بی
30. ژاله
31. سی په ر
32. سیاوله
33. سیر
34. شیرین شاته ره
35. شه س په ر
36. شملی
37. شنگ
38. قامیش
39. قه سوان
40. قاقلی
41. قامام
42. که رته شی
43. که رکول
44. که ما
45. کوزه له
46. کاشمه
47. گه ون
48. گویژ
49. گیاژار
50. گوزربان
51. گه زه نه
52. گه نمه شامی
53. لو
54. مه رزه
55. مله گه وی
56. نوک
57. نیسک
58. وینجه
59. هه شتالو
60. هه نجیر
61. هه ریز
62. هه زبی



خصوصیات تعدادی از گیاهان دارویی برای مثال:
(به ترتیب حروف الفبای زبان کوردیش)

1. بامیه(بامیه) Gombo-Musk seed
کتاب انتاکی خواص زیر را برای بامیه برمی شمرد
• ملین و مدر و منضج اخلاط و مایعات درونی.
• دافع دردهای روده و شکم.
• بادشکن قوی و دافع بادهای مغز و ریه.
• دوست معده و تصفیه کننده ی صفرای سوخته در خون.
• دافع سنگ مثانه و سنگ صفرا و سوزش ادرار(100گرم در 250ccدر آب جوشانده به مدت 4 روز)
بامیه را بیشتر همراه غذا می خورند ولی بعضی از بیماریها می توان آنرا جوشاند مثلا اگر بامیه را با نعنا و مرزنجوش(هرکدام100گرم) جوشانده و 3 تکرار کنیم صفرای سوخته ی خون و سوزش بول(ادرار) را برطرف می نماید. جوشانده ی با گل گاو زبان درد سینه را برطرف می کند(هرکدام100گر)

2.پیکول(خارخسک) Caltrops
دارویی بهتر از خارخسک برای کمر درد موجود نیست و این فرمایش ابن سینا است(50گرم در cc250 آب به مدت سه روز) همچنین اگر خارخسک را با پرسیاوشان و سیاه دانه و زنیان و رازیانه و کاکل ذرت (هر کدام 100گرم) مخلوط کرده و کوبیده هر روز یک بار و هر بار یک قلشق غذا خوری در cc500 آب جوشانده و5 روز مصرف نمائیم معالج سنگ کلیه و مثانه و پشت درد و سستی اعضا می باشد، رازی می فرماید اگر خارخسک را کوبیده و با سیاهدانه و زنیان کوبیده(هرکدام100گرم مخلوط کرده) و رد نیم کیلو عسل ممزوج نمائیم و هر روز یک قاشق غذا خوری مصرف نمائیم علاج زخم معده وروده است همچنین اگر خارخسک را با تخم هویج و شیر خشک و تخم خیار (هرکدام 100گرم) کوبیده و آبش را کشیده و ناشتا مصرف کنیم دفع یرقان و سرخک می کند میوه های خارخسک را اگر جوشانده(5گرم در 2 لیوان آب)و آب آنرا بنوشیم برایتصفیه خون واعمال کبدی و ضد عفونی کردن مجراهای ادراری مفید و مجرب است. در شرق مریوان ناحیه تیژتیژ را آنتونیوس رومی در کتاب دفاع اشکانیان(pakle) یعنی خار 3گوش می خواند که به کردی [پیکول] گویند چون معدن سنگ چاقو تیز کن داشته و دارد و این بدان معنی است که اولا این مکان خارخسک زیاد داشته و ثانیا این گیاه مثل اشیاء تیز دافع اخلاط فاسد بدن است.

3.توفه ره نگی(توت فرنگی) Common strawbrrry
توت فرنگی سرشار از ویتامین های ب و ث«BوC» قند و سلولز، مواد چربی و آلبومینوئید، دارای آهن، فسفر، منیزیم، پتاسیم، سدیم، سیلیس، ید و برم هم می باشد.
توت فرنگی به عنوان ظریفترین میوه ها معذفی شده است و بی اندازه مقوی، خنک، ادرار آور و تصفیه کننده خون می باشد.
این میوه را نه تنها بعد از غذا، به عنوان دسر می توان خورد بلکه اگر آن را پیش از غذا بخورند اشتها آور است.
چون قندی که در توت فرنگی وجود دارد از انواع سلولز است برای اشخاصی که بیماری قند دارند مفید است بدین جهت مصرف توت فرنگی را به افراد دیابتی توصیه کرده اند.
توت فرنگی دارای موادی است که املاح معدنی را زیاد کرده و بدن را تقویت می کند. مصرف آن را برای اشخاصی که ضعیف هستند و یا مسلول شده اند تجویز می کنند.
این بیماران اگر هر روز به مقدار کافی توت فرنگی مصرف کنند علاوه بر جذب املاح معدنی لازم ویتامین ث را نیز مصرف خواهند کرد و این ویتامیندر توت فرنگی به مقدار کافی وجود دارد.
املاح معدنی توت فرنگی، مقدار زیادی اسید سالیسیلیک در خود نهفته دارد که بر روی کبد و کیسه مثانه، کلیه ها و مفاصل، عمل قابل توجهی دارد، به همین جهت است که آن را یه بیمارانی که درد مفاصل، رماتیسم، سنگ کلیه، مسمومیت و درد کبد هستند و یا کسانی که صفراوی و دموی می باشند توصیه می شود.

4.خوژه(سریشم) Giant Asfhodell
از تیره ی لاله بوده که گلهای خوشه ای و غده ای دراد با برگ های دراز و سبز رنگ آن برای خوراک مصرف شده ولی ریشه اش به عنوان چسب به کار می رود. سریش چون دارای مواد لعاب دار است در کتاب قانون برای رفع آرتروز و انواع استخوان درد مفید دانسته شده اگر آن را با گل بابون بجوشانیم، مصرف آن برای دفع کرم های روده و معده و دفع یبوست مزاج مجرب و آزموده است. در کتاب تقویم الابدان بورانی و جوشانده ی گیاه سریشم را با سیر برای رفع لقوه یا کجی دهان و دیگر اعضا م<ثر می داند. طریقه ی مصرف 100گرم از برگهای گیاه را در یک لیتر آب جوشانده و بمدت 5روز مصرف نمائیم و از کوبیده ی ریشه ی سریش گرد(پودر) چسپنده ای بدست می آید که به سریشم معروف است و به جای چسپاندن اشیاء به جای چسب از ان استفاده می کنند. در کردستان آن را [خوژه] می گویند که یک کلمه ی اصیل اشکانی است و به منی دافع ورم های داخلی بدن می باشد.

5.چه ق چه قه(کاسنی) Endive- chicory
کاسنی برای تصفیه خون و انواع جوشهای پوست و صورت کاربرد دارد، برای آماده کردن باید 200گرم کاسنی را کوبیده و هر روز صبح یک قاشق غذا خوری را در cc500 آب جوشانده و مصرف نمائیم. همچنین ریشه ی کاسنی برای رفع تب و قولنج موثر است.ابو علی سینا می فرماید: برای امراض یرقان و کم شدن چربی خون جوشانده ی کاسنی با گل سرخ موثر است(هرکدام 150گرم مخلوط کرده و در cc500 آب یک قاشق غذا خوری می جوشانیم)از ریشه ی کاسنی برای دفع مرض قند و اوره ی خون استفاده می کنند. 2 ریشه این کوچک در یک لیوان آب جوشانده شود. این گیاه مدر و معرق و تب بر است.


6.ریواس(ریباس) Currant Fruited Rhubard
ریواس مقوی معده و جگر را از گرمای زیاد مصون می دارد، شیره ی ان را اگر با گل بنفشه و گیاه شنگ بجوشانیم برای دفع سنگ صفرا و سنگ مثانه مفید و آزموده است، صاحب تحفه ی حکیم می فرمایید، اگر شیره ی ریباس را با شیره ی گل بابونه به نسبت های مساوی مخلوط کرده و هر روز ناشتا یک استکان به مدت 5 روز بنوشیم بادهای غلیظ سوادوی و صفراوی معده را برطرف می کند و تیرگی چهره را می زداید همچنین جوشانده ی گل ریواس و شستوشوی موها با آن موجب رشد مو و مانع ریزش مو می گردد. اگر شیره ی ریواس را جوشانده(100گرم در cc500 آب به مدت 5 شب) برای تقویت اعصاب موثر است و ضد ناراحتی کبدی است.






7.سیاوله(سیاه دانه) Black cummin Corn cockle-
کوبیده ی 100گرم سیاه دانه و با سرکه مخلوط کرده و محل زگیل مالیدن، باعث دفع انها می شود، اگر سیاه دانه را با تخم شوید و تخم گشنیز(هر کدام 100گرم)مخلوط کرده و هر بار یک قاشق غذا خوری در cc500 آب جوشانده و مصرف نماییم برای دفع ورم معده و روده و خونریزی معده بسیار مفید است، شیخ ارئیس می فرماید: کوبیده شنبلیه و سیاه دانه (هر کدام 100گرم)و هر بار قاشق غذا خوری در پنج 5 لیتر دوغ ریختن، باعث دفع زخم معده و سنگ های مثانه و صفرا و رفع یرقان می گردد. این گیاه حاوی ماده دکلونیدنی و قند و مواد صمغی و روغن است. اگر سیاه دانه را با رازیانه کوبیده و با ریزه ی سیاه کوبیده(هر کدام 100گرم) مخلوط کرده و هر بار یک قاشق غذا خوری روی غذا بریزیم برای تقویت بینایی و دفع بادهای معده بسیار مفید دانسته شده. این گیاه ضد انگل های روده و معده بوده و مسهل و ضدنفح و زیاد کننده ی شیر مادران است. برای دفع انگل 3 شب سیاه دانه را با تخم شلغم(هرکدام 5گرم)در یک قاشق چای خوری روی غذا بریزیم یا برای رفع انگل 3 شب سیاه دانه را با تخم شلغم در یک لیوان اب می جوشانند. این گیاه زیاد کننده شیر مادران و ضد مسمومیت است که بهتر است در دوغ و ماست خیسانده مصرف شود.

8.قه سوان(پسته وحشی) turpentine
انواع متعدد هم دارد که در دریای مدیترانه نوعی از پسته وحشی به نام مصطکی وجود دارد که از صمغ آن به نام مصطکی برای تقویت لثه و خوشبویی دهان استفاده می کنند و در یونان وجود دارد و در ایران نیست، پسته وحشی از کردستان گرفته و زاگرس و شیراز گرفته یا بختیاری و لرستان دیده می شود و از تیغ زدن آن شیرابه یا صمغ سقز یا به کردی ویژه ن می گیرند که در صنعت دارو سازی کاربرد زیادی دارد و ابوعلی سینا می فرماید: بهترین درمان زخم معده و روده صمغ خام سقز به مدت 10روز است که بای هر روز ناشتا به اندازه فندق صمغ سقز را با خاکه قند مخلوط کرده و قورت بدهیم. همچنین برای دفع یبوست های مزمن و بواسیر رازی می فرماید: صمغ کردی سقز را اگر هر شب هنگام خواب یه اندازه یک فندق قورت داده و تا 15 روز ادامه بدهیم دفع مرض می کند و برای تقویت حافظه و دفع فراموشی در کتاب انتاکی می فرماید: باید در ناشتا صمغ خام سقز یا ویژه ن را با کندر و مصطکی ساییده(هرکدام 50 گرم)و با کنجد مخلوط کرده و یک قاشق غذا خوری مصرف نماییم.

9.کوزه له(شاهی) Cress
شاهی یا ترتیزک دارای گلوکزید مهمی به نام ترپئولوزید است. این ماده یر اثر تجزیه سنه ول بنزیلیک بوجود می آید.
شاهی اثر ضداسکوربوت قوی دارد. در حالت خام در سالاد و یا با اغذیه بصورت سبزی خوردن مصرف می شود. به عنوان اشتها اور، مدر و تصفیه مننده خون به کار می رود. از شیره گیاه و یا خیسانده آن در شرای به عنوان مدر در آب آوردن، خیز عمومی بدن و غیر استفاده به عمل آمده و نتیجه مفید حاصل شده است.
از دانه آن در بعضی از کشورها مانند حبشه نوعی روغن استخراج می شود.ترتیزک در نواحی مختلف ایران پرورش می یابد و چون به نحوی که ذکر شد، گیاهی است که از محیط کشت تدریجا دور می گردد از این نظر به حالت نیمه وحشی در اطراف آبادی ها ، کنار جاده ها، گودال ها و . . . نیز مشاهده می شود.

منبع هر دو قسمت:اینترنت

کیهان کرمانشاهی
اطلاعات هنرمند
تولد	۱۳۴۲ تهران
ملیت	ایران
فعالیت(ها)	نوازنده
ساز(ها)	کمانچه و سه‌تار
وب‌گاه	وب‌گاه هواداران

 کیهان کلهر کرمانشاهی،‌ (۱۳۴۲)

رشته تحصیلی:موسیقی،فارغ التحصیل آهنگسازی از دانشگاه کارلتن اتاوا کانادا.

نوازنده ایرانی کمانچه به عنوان ساز تخصصی و سه‌تار به عنوان ساز دوم . دو اثر وی در سال ۲۰۰۴ نامزد جایزه گرمی شد.

 زندگی‌:

 کیهان در سال ۱۳۴۲ شمسی در خانواده‌ای کرمانشاهی و موسیقی‌دوست در تهران چشم به جهان گشود. کار موسیقی را از پنج سالگی به صورت آزاد شروع کرد. دوازده ساله بود که به صورت حرفه‌ای به موسیقی پرداخت و در سیزده سالگی با ارکستر رادیو تلویزیون کرمانشاه شروع به همکاری کرد.

کلهر مدتی کوتاه با گروه شیدا در مرکز هنری «چاووش» همکار بود. در هفده سالگی مقیم ایتالیا شد و سپس به نیت ادامه تحصیل راهی کانادا شد و در رشته آهنگسازی از دانشگاه کارلتن اتاوا فارغ‌التحصیل شد.

کیهان کلهر در چند سخنرانی و مصاحبه مجموعه جاده ابریشم انگیزه و الگو خود را در نوازندگی کمانچه زنده یاد استاد علی اصغر بهاری نام برده است. برای شناساندن موسیقی ایرانی به غیر ایرانی‌ها تلاش بسیاری کرده است، همکاری وی با هنرمندان هندی از جمله «شجاعت حسین خان» (غزل) و یا با کوارتت کرونوس (Kronos Quartet) (جاده ابریشم)، یویو ما و ارکستر فیلارمونیک نیویورک وی را به هنرمندی جهانی تبدیل کرده است و شنوندگان زیادی در بین غیرایرانی‌ها دارد.او معتقد است: «موزیسین ، موسیقی‌دان یا موسیقی‌شناس باید به ریاضیات، تاریخ و ادبیات آشنا باشد.»

اساتیدی از «کیهان کلهر» به عنوان جهانی ترین مرد موسیقی ایران یاد کرده اند. وی مدتها عضو گروه دستان بود و در کنسرتهای این گروه به همراه استاد شهرام ناظری به نوازندگی و تنظیم پرداخت. از میان این آثار می توان به سفر به دیگر سو و دو اثر دیگر که در ایران انتشار نیافته اند اشاره نمود. پس از جدایی از گروه دستان و آغاز فعالیتهای مستقل با موسیقیدانهای خارجی، با همکاری اساتید گرامی محمد رضا شجریان و حسین علیزاده آثاری شایسته را پدید آورد که شامل پنج آلبوم زمستان است، بی تو به سر نمی‌شود ، فریاد ، ساز خاموش و سرود مهر می شوند.

وی همراه با نوازندهٔ باقلاما از ترکیه اردال ارزنجان کنسرت‌هایی را هم در مناطق مختلف جهان در حال اجرا دارد و آلبومی نیز با این نوازنده ترک به نام The Wind در شرکت ECM ارائه کرده است. کلهر همچنین در ژانویه سال ۲۰۰۸ میلادی کنسرتی را به همراه کوارت زهی بروکلین رایدر در شهر نیویورک به روی صحنه برد که در آن قطعاتی از آلبوم شهر خاموش نواخته شد.

 آثار:

 دیدار بامدادی (با تنبک پژمان حدادی)

 

> شب سکوت کویر (با استاد محمدرضا شجریان)

> غزل ۱ [آهنگ‌های گمشده‌ی جاده‌ی ابریشم] (با شجاعت حسین‌خان)

> غزل ۲ [شب بر فراز جاده‌ی ابریشم] (با شجاعت حسین‌خان)

> غزل ۳ (با شجاعت حسین‌خان)

> در آینه‌ی آسمان (با تنبور علی‌اکبر مرادی و تنبک پژمان حدادی)

> سفر به دیگر سو (با گروه دستان و استاد شهرام ناظری)

> زمستان است (با استاد محمدرضا شجریان، حسین علیزاده و همایون شجریان)

> بی‌تو به‌سر نمی‌شود (با استاد محمدرضا شجریان، حسین علیزاده و همایون شجریان)

> فریاد (با استاد محمدرضا شجریان، حسین علیزاده و همایون شجریان)

> غزل ۴/ باران (با شجاعت حسین‌خان)

> شب‌های فیروزه‌ای نیشابور (به همراه یویوما)

> موسیقی فیلم جاده‌ی ابریشم (به همراه یویوما)

> تا بیکران دوردست [باد] (با اردال ارزنجان)

 

 

  

 

 

سبک:

خاطرات حسین علیزاده از آشنایی با کیهان کلهر: یادم می اید اولین بار نوازندگی ایشان را وقتی بسیار کم وسن سال بودند، در گروهی دیدم.در میان اعضای ان گروه اقای کلهر و نوازندگیشان واقعا برجسته تر بود. دیدم نوازنده ای انجا نشسته که مجنون وار ساز می زند و انگار با سازش یکی شده است. کیهان کلهر اصلا خود را به فرمول ها و شیوه های دیکته شده نوازندگی پایبند نمی کند و اساسا نوازنده ای است که به خود و سازش،فرصت آزاد شدن از این قید وبند ها را می دهد.به معنای کامل کلمه ،با سازش پرواز می کند.

جدا از تکنیک بالای او در نوازندگی،یکی از ویژگی های برجسته کلهر ،حرکات دلنشین با سازش است که ضمن طبیعی بودن ،برای اجرای زنده بسیار مناسب و دیدنی است. هم محتوا دارد و هم تکنیک و هم تماشایی است . تکنیک کمانچه کلهر، واقعا متفاوت است و او خود را به شیوه های سنتی نوازندگی و جملات کلاسه بندی شده و نگاه های تک بعدی به کمانچه محدود نکرده است.یعنی به خود نمی گوید که چون سازم ساز سنتی ایرانی است پس باید تنها به یک شکل وشیوه به ان بنگرم. او در این ساز ایرانی، ایران را با تمام فرهنگ هایش در نظر گرفته است و سازی چون کمانچه را که اتفاقا در بافت های مختلف فرهنگی بستر دارد با همین دیدگاه نواخته است.

حسین علیزاده، کیهان کلهر اساتید موسیقی ایران و چند نوازنده دیگر از 16 بهمن ماه1388 در 15 شهر کانادا, امریکا و اروپا کنسرت میدهند.کنسرت کلهر در آمریکا

• خاطرات
• کیهان کلهر کرمانشاهی - کنسرت ، زندگینامه و رویدادهای آینده -
• وبگاه کمپانی World Village Music

  منبع:اینترنت و ویکی پدیا

شرحی بر لیلی و مجنون نظامی کوردی تبار

(نکته:شرح احوال کوتاهی از نظامی نیز در پستهای قبلی این وبلاگ گذاشته شده است)

لیلی و مجنون داستانی ایرانی است که حقیقت یا افسانه بودن آن جای بحث بسیار دارد.شعرهای زیادی در وصف لیلی و عشق سوزناک او وجود دارد، که به مجنون یا قیس عامری نسبت می‌دهند.داستان لیلی و مجنون در ادبیات فارسی نیز مشهور بوده‌است، تا این‌که در سال ۵۸۴ هجری قمری «حکیم جمال الدین ابومحمد الیاس بن یوسف» معروف به نظامی گنجوی(کوردی تبار) آن را به عنوان سومین گنج از پنج گنج خود به نظم می‌آورد. این داستان جز جانمایهٔ آن، بیشترش آفریدهٔ ذهن خلاق و طبع موزون استاد بزرگ (نظامی) است و آن‌چنان در ادبیات فارسی و کشورهای همسایه مورد توجه قرار گرفته‌است که پس از او ۳۸ شاعر فارسی‌زبان،به تقلید از نظامی، این داستان را به نظم آورده‌اند.

مثنوی لیلی و مجنون شامل ۴۵۰۰ بیت است، که به سال ۵۸۴ به نام شروانشاه ابوالمظفر اخستان سروده شده‌است.در این مثنوی داستان پر سوز و گداز عشق مجنون (قیس عامری) از قبیله بنی عامر و لیلی دختر سعد به رشته نظم درآمده‌است که از داستان‌های مشهور عامیانه (فولکلور) پیش از اسلام می‌باشد.

منبع:اینترنت

خاننده -بازیگرHülya Avsar

 هولیا افشار بسال 1963 در بالیکسیر در خانواده ای کردی تبار متولد شد.او بدنبال فارغ التحصیلی از دبیرستان جمهوریت آنکارا در کلوب اداره کل دولتی آب به ورزش شنا پرداخت .بسال 1982 راه استانبول را در پیش گرفته و با شرکت در مسابقه ملکه زیبائی روزنامه بلوار مقام اول را از آن خود ساخت . هولیا افشار در موازات بازیگری در فیلمهای تبلیغاتی متعدد در بیش از 70 فیلم عهده دار نقش اول گردید .  افشار بعد از تحصیل در رشته موسیقی فعالیتهای هنری خود را با موزیکالها ، کنسرتهای داخل و خارج کشور و تهیه 6 آلبوم ادمه داد . او در حال حاضر بهمراه اجرای Hülya Avşar Show  در کانال شو تی وی در فیلمهای تبلیغاتی نیز شرکت جسته و سردبیری مجله ای بنام Hülya  را نیز بر عهده دارد . هولیا افشار به ورزش تنیس علاقه خاصی داشته و در عین حال به انجمنهای بسیاری کمک میکند .

 مطالبی در موردحولیا افشار(عایشه) (نشریه افتخار----مهر و آبان 87)

 هولیا افشار در مورد عشق خود سخن گفت:

هولیا افشار یکی از هنرمندان با تجربه و سرشناس عرصه موسیقی و سینمای ترکیه است که تا کنون در بسیاری از فیلم های سینمایی و سریال های تلویزیونی در نقش اول زن بازی کرده و با ارائه بهترین آلبوم های موسیقی در زندگی کاری خود به موفقیت فراوانی دست یافته است . ولی هولیا افشار این موفقیت را در زندگی خصوصی خود نتوانست به دست آورد و سال گذشته بعد از چندین سال زندگی دشوار از همسرش جدا شد و هم اکنون با شخص دیگری به نام سادتین ساران رابطه عشقی دارد .

افشار در مصاحبه ای که هفته گذشته انجام داده بود در مورد زندگی خصوصی خود بیان نمود که در گذشته زندگی بسیار سختی را پشت سر گذاشته بود و حس زن بودن خود را فراموش کرده بود ولی هم اکنون در رابطه عشقی جدیدش بسیار خوشبخت است و احساس می کند که حامی در پشت خود دارد و می تواند به آن تکیه کند . و این عشق بار دیگر در او چراغ خوشبختی را روشن میکند.

 نظر ابراهیم تاتلیسس در مورد هولیا:

هنوز هم بعد از دیدن هولیا افشار ، بدنم به :لرزه درمی آید همانگونه که همه می دانند امپراطور ترکیه ابراهیم تاتلیسس و هنرمند زیبای ترکیه هولیا افشار در سنین جوانی فیلم های سینمایی بسیاری را در نقش های اول زن و مرد با یکدیگر بازی کرده اند و از همان روزهای نخست ، تاتلیسس عشق بزرگی را نسبت به هوالیا افشار حس می کرد که در سال های اخیر امپراطور باردیگر احساسات خود را نسبت به این عشق بیان می کند . ابراهیم تاتلیسس که در شب عید فطر کنسرت باشکوهی را اجرا کرد ، صحبت کوتاهی نیز با رسانه ها داشت : هولیا انسانی است که 25 سال پیش با او آشنا شدم و از همان روزهای اول با او دوستی صمیمی بودیم که نسبت به او احترام خاصی قائل هستم . هر جایی که هولیا را ببینم ، هنوز هم بدنم به لرزه درمی آید ، هیجانی می شوم و تپش قلبم چندین برابر می شود . هم اکنون نامزدی دارد و نمی خواهم او از این صحبت های من برداشت بدی کند . برای شما هم یک رازی را بازگو کنم ، تنیس را من به هولیا آموختم ، اولین باری را که راکت تنیس را در دست می گرفت ، بسیار دیدنی بود ، چه کسی می دانست که روزی یکی از حرفه ای ترین آن ها شود.

منبع:اینترنت

نکته:در اینجا فقط یک خلاصه گویی کوتاه شده است.

نکته:متئسفانه هنوز سایتی مناسب در اینترنت از فرش ها و دیگر بافنده گی های و صنایع دستی و دیگر اقسام هنری تبار کوردیش (اولین بافنده گان فرش و موارد متعدد دیگر)گذارده نشده تا به آن رجوع شود و به این دلیل فقط ناچاریم توضیح دهیم و تصاویری خلاصه و اندک بگذاریم.

همانطور که میدانیم تبار کوردی ،معروف ترین و ماهرترین و اولین بافنده گان در جهان هستند،و بوده اند و خاهند بود.بافته هایی از قبیل فرش،گلیم،قالی،جاجیم و...

همچنین در صنایع دستی و...دیگر عرصه ها فرهنگی...هنوز هم اسناد و مدارک تاریخی و فرهنگی و باستانی و...به جا مانده است و نشان میدهد که چه دوران مشقت باری برای خلق هنر بافنده گی و صنایع دستی و ...طی شده است.البته بافنده گی ابتدا از فرش شروع نمیشود و بلکه از بافنده گی های کوچکتر و سپس به فرش رسیده است. تمام این هنر ها به صورت دستی و نه ماشینی هستند که در تاریخ رفته رفته به دیگر نقاط دنیا نیز گرایش یافتند.موضوعی که همواره مورد نظر است اتفاقات و رودادهای اجتماعی و تاریخی ست.

                                         -----------------------------

قدیمی ترین فرش جهان:

قالی پازیریک (به انگلیسی: Pazyryk Rug) قدیمی‌ترین فرش دنیا است که در سال ۱۳۲۸ (۱۹۴۹) توسط سرگی رودنکو، باستان‌شناس روس در دره پازیریک در کنار اشیاء باستانی دیگری در در گور یخ‌زدهٔ یکی از فرمانروایان سکایی کشف شد.

دره پازیریک دره‌ای کوچک در شمال کوهستان آلتایی (در جنوب سیبری مرکزی و در ۷۹ کیلومتری مرز مغولستان) است.( که در حملات متعدد به آنجا برده شده است)

قالی پازیریک یک قالی پشمی با رنگهای زنده‌است. این فرش چهارگوش تقریبا مربع بوده و ابعاد آن ۱٫۹۸ در ۱٫۸۹ متر است. نقش‌هایی که در آن دیده می‌شود شامل تصویر سوارکاران، آهوهای در حال چرا کردن و جانوران افسانه‌ای با سر عقاب و بدن شیر است و حاشیه‌ای گل‌دار دارد. سرگی رودنکو پس از بررسی ساختار فرش و نگاره‌های آن متوجه شباهت زیاد نقش‌مایه‌های این فرش با نقش برجسته‌های تخت جمشید شد. (اوپی، ص ۲۶، ۲۸) و بیشتر پژوهشگران این قالی را از دست‌بافت‌های پارت ها و  مادها می‌دانند. اما همچنان درباره تاریخچه حقیقی این فرش نظریه‌های متفاوتی ارائه شده است که بی‌تاثیر از جریان‌های سیاسی به‌ویژه ایران‌ستیز نبوده است.(حقیقت این است که مادها ماهرترین مردم و اولین مردم در فرش بافی بوده اند)

نتایج آزمایش رادیواکتیو قدمت گورهای دره پازیریک را تا قرنهای پنجم و چهارم پیش از میلاد نشان داده‌است(یعنی زمان مادها)

                                        -------------------------

قالی و گلیم:

(نمونه ای از بافنده گی کوردیش-سنندج)

قالیبافی:

قالی بافی در کردستان بسیار رایج است و نام کردستان همیشه مترادف با مهمترین قالی های دستباف بوده که با کمال ذوق و سلیقه پدید آمده است و قالی افشار و سنندج و بیجار و بوکان امروز شهرت جهانی دارد و به تحقیق یکی از پرارزش ترین فرشهای ایران است.

بیشتر طرح های مورد استفاده قالیبافان در کردستان طرح های شکسته بوده است و بندرت از طرح های دیگر استفاده می شود. از میان این طرح ها می توان به طرح ماهی درهم (هراتی)، ریزماهی نقش بته ای, گل وکیلی, گل میرزاعلی, گل مینا و شاخ گوزن و میناخانی اشاره کرد.

نقش ماهی درهم (هراتی), در بین طرح های کوچک (تکرار شونده) ایران ظریف ترین و زیباترین طرح بشمار می رود. طرح هراتی, طرحی ماهرانه و در عین حال ساده است که حاکی از رعایت موازین و قیود و زیبایی و ظرافت و ذوق و سلیقه ایرانی است.

 ریزه ماهی:

نقش بسیار ریز ریزماهی درهم که از آن ریزتر غیرممکن است, به خرده ماهی نیز معروف است. در این طرح، گلهای بسیار ریز, اضلاع چهارگانه لوزی را تشکیل می دهند که اکثراً گل هشت پری را دربردارد.

 نقش بته ای:

نقش بته ای نیز یکی دیگر از نقوش رایج بعد از هراتی است که از روزگار قدیم, تقریباً در همه انواع دستبافت ها, بخصوص ترمه, قالی, قلمکار متداول بوده است و از حدود شصت گونه نگاره بته ای متداول در قالی بافی ایران تعدادی نیز در سنندج مورد علاقه بافندگان بوده و آنها را با حالات مختلف می بافند. از انوع بته می توان جقه خرقه ای, جقه (سه گره ای), جقه زمردی, جقه دو گره, جقه ریز, جقه توپی (هشت پر) را نام برد.

جقه خرقه ای:

از طرح های بته ای بسیار زیبایی است که در سنندج معروف به جقه چارکی است. این نقشه معمولاً در قالی هایی با ابعاد بزرگ بافته می شود. حد فاصل جقه های بزرگ, جقه های کوچک و گلهای ساده است که بسیار ماهرانه بافته   می شود.

جقه (سه گره ای):

این نوع جقه برای قالی هایی با ابعاد 3×2 مترمربع مناسب است و منظور از سه گره اندازه طول جقه است. (هر گره 5/7 سانتیمتر). درفاصله جقه ها  بندهای ساده و گلهای کوچک قرار می گیرند و نیز داخل جقه ها اشکال مختلفی پر می شود.

 جقه زمردی:

همان جقه سه گره ای است, با این تفاوت که نوار سبز رنگی دور تا دور شکل جقه را می گیرد و دایره های کوچکی در فواصل منظم بر روی این نوار قرار می گیرد, در این حالت دایره ها زیبایی خاصی به فرم جقه داده و آن را خوشرنگ می کنند.

 جقه (دو گره):

این طرح را به دو گونه می بافند. در جقه های دو گره ای بر حسب سلیقه بافندگان عرض جقه تغییر می نماید ولی طول آن بندرت تا 2 سانتیمتر تغییر می کند.

 جقه ریز:

این جقه بخصوص اندازه پشتی بوده و در اندازه های دیگری کار نمی شود و حالت خاص خود را دارد و قسمت داخل جقه ها را بوسیله گل سرخ پر می کنند.

 جقه توپی (هشت پر):

این طرح به وسیله ترکیب کردن هشت عدد جقه دو گره ای با یکدیگر به وجود می آید و قاعده جقه ها به واسطه یک لوزی به هم وصل شده اند و در نهایت به شکل یک دایره می رسند و به این دلیل آن را جقه توپی می گویند. این نقش در اندازه های مختلف بافته می شود ولی در قالی های دو گره ای جلوه خاصی دارد. 

 گل وکیلی:

یکی از معروفترین نقشه های مختص سنندج "گل وکیلی" است که در دیگر مناطق بافته نمی شود. در مورد قدمت این طرح می توان به نمونه ای که در موزه فرش (تاریخ بافت آن به اواسط قرن سیزده هجری قمری می باشد.) اشاره کرد.

 گل میرزاعلی:

گل میرزاعلی, یکی از نقشه های «گل فرنگی» سنندج است. انواع متعددی از گل فرنگ در سنندج بافته می شود که به نامهای گل و بلبل عروس و داماد, گل و عروس نامیده می شود و امروزه نسبت به اوایل رواج آنها کمتر بافته می شوند. 

 شاخ گوزنی (یحیی چلمی):

این طرح که دو نمونه از آن در موزه فرش تهران نگهداری می شود از جمله نقش های سنندج بوده و مختص سنندج است. علاوه بر نقشه هایی که شرح داده شد, نقشه های دیگری چون گل چینی و گل جرسه را نیز می توان نام برد.

گلیم:

مبدأ مشهورترین گلیم های کردستان, سنه است که در حال حاضر شامل سنندج و اطراف آن می شود. این منطقه از مراکز مهم تولید قالی و گلیم های کردستان به شمار می آمده است.

سنه از زمان سلطنت صفویان پایتخت کردستان بوده است و تأثیر صفویان در گلیم های به جای مانده از قرون هجدهم, نوزدهم و اوایل قرن بیستم به وضوح دیده می شود. گلیم های قبایل سنجابی و جاف تحت تأثیر آویزهای زربافت و قلاب دوزی شده صفوی است. گلیم های سنه چه از نظر فنی و چه از لحاظ زیبایی شناسی با دیگر گلیم هایی که توسط قبایل و چادرنشینان کرد بافته شده, تفاوت دارد. در بافت آنها نوعی ذوق هنری دیده می شود و بیش از گلیم های دیگر به فرش های گره دار ایرانی شبیه است.

به طور کلی گلیم ها را از نظر ترکیب بندی می توان به سه دسته تقسیم کرد:  

1-   تکرار مکرر طرح های گل دار و یا یک طرح گل دار که از میخ یا داربستی آویزان شده و توسط حاشیه ای باریک و یا مجموعه ای از حاشیه ها احاطه شده است. نگاره ها شامل برگ, پیچک, ساقه و گل است.

2-   در این گروه گل ها ظریف تر شده و ترنجی مجزا در مرکز آن قرار دارد. طرح این گلیم ها بسیار شبیه قالی های گره داری است که تجار فرش تهران به آن «براتی» می گویند. براتی مضمونی پیچیده و مرکب از گل های کوچک, بته و کندوی عسل است که تصویر یک باغ را به یاد می آورد.

3-   سجاده هایی که به علت داشتن محراب پیازی شکل از سجاده های دیگر کشورها متمایزند.

اندازه بافت گلیم ها اکثراً کوچک است, اما بعضی از آنها بزرگ و تقریباً مربع شکل است. این گلیم ها اکثراً دارای بافت هایی چاک دار است, اما اضافه کردن پودهای ضمیمه و پودهای منحنی از مشخصاتی است که معمولاً در دیگر گلیم های کرد یافت نمی شود.

رنگ ها غالباً آبی, قرمز و سفید است و گاهی از رشته های فلز نیز در آنها استفاده شده است. تارها معمولاً نخی است و تارهای پشمی به ندرت در آنها به کار می رود. پودها غالباً از رشته های بلند پشمین, فلزی, ابریشمی و اخیراً پلی کروم ابریشمین درست می شود. ریشه ها را که امکان صدمه دیدن آنها بسیار زیاد است, به شکل دسته تارهای گره دار می بندند و اگر به اندازه کافی بلند باشد, مجدداً گره خورده و به شکل توری و شبکه درمی آورند.

گلیم های سنه به خاطر ظرافت و زیبایی خود شهرت خاصی دارد. در ده ساله اخیر, با این که از ظرافت سابق آن کاسته شده, اما هنوز دارای کیفیتی مطلوب است. بعضی از گلیم های سنه در گذشته توسط خانم ها به صورت دیوار آویز یا پوشش مخصوص در حمام به کار می رفته است. گلیم های سنه, گلیم های بسیار نفیس است که ارزش واقعی آنها توسط کلکسیونرها در مزایده های دهه 1950 و 1960 م شناخته شده است.

گلیم های بیجار :

بیجار که یکی از شهرهای تجاری حاشیه ای کردستان است, دارای گلیم مخصوص به خود است. بعضی از این گلیم ها نسخه های ساده گلیم های سنه با پشم زبر و رنگهای تند است و بعضی دیگر دارای بافت های چاک دار پشمین و تارهای نخی است. گلیم های بیجار معمولاً طویل و باریک است و در آن از ترنج های رنگین مثلثی و یا لوزی شکل استفاده می شود. بیشتر گلیم های منطقه دارای دو حاشیه بوده و از دیگر ویژگی های بعضی از گلیم ها, بافت انسان و حیوان در متن یا حاشیه های آنها است. طرح حیوانات نیز در متن این گلیم ها, اهمیت گله های گوسفندان و بزها را نشان می دهد. که به عنوان ثروت قابل حمل به آن تکیه می کنند. البته حیوانات دو سر از ویژگی کارهای تزئینی کردها, من جمله در کیف ها است.

دستبافی:

یکی دیگر از صنایع دستباف کردستان موج بافی است. کردها از موج برای نگهداری رختخواب و وسائل اضافی بهره برداری می کنند و در ضمن به عنوان پشتی هم از آن استفاده می نمایند و زیبایی خاصی به محل زندگی می دهد. تهیه موج که مانند پارچه نازک و لطیف است در اغلب شهرها منجمله سنندج, سقز, بانه و مریوان رواج دارد.

 شالیبافی:

شال یک نوع پارچه است که برای تهیه لباس کردی مورد استفاده واقع می شود. دستبافان شال این مناطق با استفاده از پشم بز که در اصطلاح محلی به آن مرز گویند شال را تولید می کنند.

سایر صنایع دستی رایج در استان کردستان را نمدمالی, پولک دوزی و حصیربافی تشکیل می دهد.

 مراحل بافت گلیم:(برای مثال)

نخستین مرحله بافت گلیم چله کشی است. برای این منظور بعد از انتخاب دار ابتدا دو رشته طناب با فواصل دلخواه به موازات زیر دار دستگاه گلیم بافی بسته می شود که در اصطلاح چله کشی با عنوان زه دار مورد استفاده قرار می گیرد سپس سر نخ پنبه ای که دارای ظرافت یا ضخامت مورد نظر بوده .و قبلاً به صورت گلوله در امده به منتها اله سمت راست یا چپ زیر دار گره زده می شود آنگاه گلوله نخ را از پشت اولن زه دار و از جلوی دومین زه دار عبور داده و از روی سر دار به پشت می برند و از زیر دار خارج می کنند

بعد از چله کشی نوبت به بستن کجویر شده کجویر گاهی با عنوان کجوچو و کوجی نیز از ان یاد می شود قطعه چوبی استوانه ای شکل به قطر تقریباً چهار سانتی متر و طولی معادل عرض اسمی دار گلیم بافی است

عمل زنجیر بافی در قبل از بافت گلیم صورت می گیرد و به بافنده امکان می دهد تا عمل بافت با سرعت بیشتری انجام گیرد.

بعد از پایان چله کشی لازم است ترتیبی انجام گردد که چله های دوانده شدهدر جای خود ثابت بمانند زیرا در حین بافت به دلیل انکه برای ایجاد تراکم در بافت و بیشتر فشرده شدن پودها بر قسمت بافته شده ضربه وارد می شود و معمولاً بر اساس طرح ضربات دفتین فقط بر چند چله وارد می آید و موجب اشکالاتی خواهد شد ولی پیشگیری از بروز این اشکال مقداری نخ پنبه ای هم نمره با نخ چله را به گونه ای که سطح تمام قسمت زیر دار بپوشاندرا زیر دار می نامند

در سالهای اخیر روش های دیگری معمول شده که روی چله ها مقداری چسب مالیده می شود تا چله ها نتوانند حرکت کنند و در این رابطه روش دیگری قابل اعمال است.

دونمونه از گلیم کوردی:

گلیم هرسین(کرمانشاه):طرح عروسک

گلیم نقش برجسته :طرح جوانرود(کرمانشاه)

                                  ----------------------------------------

نساجی سنتی یا (جولائی)

تولید پارچه های لباس کردی مردانه و فرآورده هایی مانند رختخواب پیچ ، یا موج و جانماز که به روش سنتی تهیه می شود ، حاصل کار جولاها است .

                           ---------------------------------

 نمونه هایی از فرش کوردیش:(آثار متعلق به گذشته هستند)

نمونه ای از فرش کوردیش بیجار

 نمونه ای بافته های کوردی تبارهای خراسان  :

           دیدی کلی:(مربوط به گذشته)

نگاهی تلخ به فرش کوردیش به دلیل نبود سیاست فرهنگی و...

نمونه ای دیگر از فرش کوردیش:

و نمونه ای دیگر:

                             ---------------------------------------------------

برای مثال:

صنایع دستی (روستایی)کوردی تبارهای خراسان:

صنایع دستی کوردهای خراسان از تنوع و گوناگونی کم نظیری برخوردار می باشد. با توجه به غنا و تنوع هنرهای دستی مردم این خطه و صنعتگران چیره دست کورد این منطقه،  شمال خراسان را بعنوان جزیره صنایع دستی یاد می کنند. با توجه به اینکه به مناطق کوردنشین خراسان نه تنها چندان توجهی نمی شود بلکه به انحاء مختلف تلاش می شود تا آنان را به حقوق اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و مدنی خود آشنا نکنند و گاهأ قلم بدستان، روشنفکران و هنرمندان کورد این دیار را تحت فشارهای روحی و جسمی قرار می دهند.

لذا صنایع دستی این خطه چندان مورد پژوهش، مطالعه ،شناسایی و حمایت قرار نگرفته است و بعضأ رفته رفته به ورطه فراموشی سپرده می شوند. دست بافته های کوردهای این دیار، نگارهء ذهن و اشتیاق هنرمندان بافنده است و بافته های "داری " نیز در واقع هنر و ذوق و علاقه فکری کردهای این دیار است که از تنوع بسیار چشمگیری برخوردارند. طرح، رنگ و نقش های دست بافته ها همگی ذهنی است، که ریشه در آداب و رسوم، طبیعت و باورهای اجتماعی و تاریخی بافندگان دارد که خود تنوع، ذوق، هنر، خلاقیت و ابتکار هنرمندان کورد این دیار را می رساند.

با توجه به اینکه حدود 60 درصد نفوس شمال خراسان روستایی و عشایری هستند و به دلیل وجود تنوع آب و هوایی، بافت جمعیتی و جغرافیایی و وجود دام و گیاهان مختلف در دامنه کوهها و کوهپایه ها در سالهای نه چندان دور کارگاههای فراوان رنگرزی، ریسندگی، پشم بافی در شمال خراسان بر پا بود (که هنوز هم بطور پراکنده گاهأ بچشم میخورند). اما به تدریج حمایت نکردن از این صنایع و عدم بازاریابی برای افزایش سود دست اندرکاران و فعالان این بخش، موجب رکود این صنایع شده و بسیاری از آنان را به کنار گذاشتن این هنرها ناگزیر کرده است.

از جمله صنایع دستی کردهای شمال خراسان شامل: سفره کردی، گلیم، زیلو، پلاس (پالس)، فرشهای کردی، فرش نمدی

سفره کردی: یک هنر خاص از بافته های داری منحصر به فرد زنان کرد عشایر شمال خراسان است و بعنوان هنری وصف ناپذیر مطرح است که نمادهای اشتیاقی و ذوق و احساس آنان نسبت به طبیعت و تاریخ قومی و فرهنگی را در خود جای داده است و نقش های بافته شده نشان از عظمت فرهنگ، هنر، باورها، آداب و رسوم، و تاریخ پر فراز و نشیب قومی کردهای این دیار را با خود به یدک می کشد. نمادها در سفره کوردی همگی بیانگر کرامت قومی و احترام به طبیعت است. نگاره و نقوش سفره کردی در واقع نقش های کهنی هستند که در نوع خود بی نظیر هستند. نقشهای بافته شده در این هنر بیشتر حیوان و انسان است، نمادها در سفره کردی بیشتر نماد نوع زندگی و معیشتی و سیستم اجتماعی و فرهنگی کوردهای این دیار را در خود جای داده است.



گلیم کوردی: گلیم کردی نیز از جمله دست بافته هایی است که محققان سابقه هفت هزار ساله برای آن قائلند که از سلسلهء کردی مادها دست به دست و نسل به نسل در سینهء تاریخ حرکت کرده که امروزه نیز کوردهای خراسان این میراث نیاکان خود را خالصانه و جاودانه حفظ کرده اند. طرحهای مندرج در گلیم کردی تأثیر از فرهنگ سنتی کردی و محیط جغرافیایی- طبیعی بافندگان است. بافندگان کورد شمال خراسان برای بافت داری خود از نقشه استفاده نمی کنند و نقشه های ذهنی آنها هر نوع سلیقه ای را ظریفانه در نهایت کشش ارضا می کند.


گلیم  و بافته های کوردهای شمال خراسان در زمینه های مختلفی مانند تهیه پشتی، خورجین، پادری و زیلو، رختخواب بند و جاجیم، کوله پشتی (توور/ توربه)، کیف زنانه، جوراب ( بجوولی)، دستکش (لپک)، ساق بند (پیتاو) کاربرد دارند.

توربه کوردی (کیف دستی)
   


  خورجین کوردی


جاجیم کردی: یکی دیگر از دست بافته های ضخیم راه راه و رنگین است که عمدتأ بعنوان زیرانداز، پتو (اورغان جاجیم)، روتختی، روکش جل اسب و کفپوش کاربرد دارد. 


پلاس کردی ( پالیس کوردی): نوعی گلیم پشمی است که از دیر باز بعنوان یک زیر انداز مناسب محافظت از رطوبت، سرما و گرمای زمین بکار می رفته است، و بدین لحاظ در مفروش کردن کف چادرهای عشایر شمال خراسان، و یا بعنوان روانداز برای اسباب و اثاثیه و رختها و رختخواب  که در خانهء کردهای عشایر و روستایی این دیار مورد استفادهء بیشتری دارد. پلاس در سایر نقاط ایران نیز بافته می شود ولی بافت " پیچ " آن منحصر به کردهای شمال خراسان است.


فرش کردی خراسان: این نوع فرش حاصل ذوق و هنر زنان کورد عشایر  و روستائی این خطه است که در واقع دار بافتی این فرش یا قالی کردی زمینی بوده و رنگهای مورد استفاده آن رنگهای گرم بوده که از عشق، محبت، زندگی، نشاط و امید به آینده عشایر کورد و غیور این دیار حکایت دارد.


فرش نمدی: فرش نمدی که خود از به هم فشردن پشم بره ای درست می شود، خود صنعتی کاملأ ماهرانه و تخصصی می باشد، نمدمالی یکی از هنرهای برجسته این دیار بخصوص منطقه قوچان، مانه و سملقان بوده که اکنون کم کم روی در فراموشی نهاده است.


به گفته کسانی که با فرش و بافته های داری منطقه سروکار دارند تنها در شهرستان شیروان نزدیک به 12 هزار نفر بافنده گلیم، سفره و فرش کردی فعالیت دارند. فرشهای کوردی خراسان از دیدگاه خریدار شعر است، هنر است، زیبایی و ظرافت است. اما توی " کارگاه فرش بافی " که پرزهای معلق در هوا را با هر دمی فرومی دهید، از شعر و هنر جزء رذالت موزون خبری نیست، شعارهای کاسب کارانه نزد دلال ها جا مانده اند. در کارگاه قالی‌بافی تنها صدای خسته‌ی زن‌هایی به‌گوش می‌رسد که رنگ‌ها را آواز که نه، ناله می کنند: «دو‌تا قهوه ای، یکی زرد به زیر، دو تا نارنجی...». از زمان بر پا کردن دارقالی تا وقت بافتن و خرید نخ  و آخر سر هم قیچی زدن و جلا دادن و حتی فروختن، در هر کدام از این مراحل کار پیش دلال ها گیر است، و مسئولین امر حکومتی نیز گویی با دلال ها همگون  و همسو هستند، تا این قشر زحمتکش را مفلوج، خوار و ذلیل کنند. آیا کمند مافیای فرش بر گردن زنان و دختران روستائی و عشایری چنگ آویخته است؟

مسئولین صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری می بایستی اذعان بدارند که نبود آماری منسجم از تعداد بافندگان و تولیدات صنایع دستی در بانک اطلاعاتی صنعتی شمال خراسان، و همچنین بیمه نبودن این قشر بسیار زحمت کش جامعه از خلأهای موجود می باشد که بایستی مورد مداقه تصمیم گیران و برنامه ریزان استانی و کشوری باشد. حمایت از اقشار زحمت کش عشایر و روستائیان کرد شمال خراسان مستوجب درآمدهای ارزی زیادی متعاقب تولید صنایع دستی آنان خواهد شد.

امید است که حاکمان و مسئولین کشوری و استانی به خود آیند و حامی مردم خود باشند تا اینکه از مفت خواران بی رحم و خشونت گرای خارجی حمایت کنند، و مردم پر تلاش خود را ذلیل و خوار نموده و دست آوردهای آنان را و درآمدهای منابع طبیعی آنان را به یغما و غارت برسانند. به امید محقق شدن حقوق شهروندی و بر پایی نهادهای مدنی و سیاسی در میان کردهای خراسان.

منبع این قسمت:

cskk.org/fa/modules.php?name=News&file=articl...‎

----------------

 و باز هم درباره ی فرش کوردیش:

نگاهی مختصر به فرش کردستان

محمد شریف منصوری:

کردستان دارای طبیعتی زیبا ودر عین حال خشن میباشد که بافته هایش از نظر شیوه بافت وطرح ورنگ،از طبیعت منطقه تاثیر گرفته و ذهنی میباشند.

وجود آب وهوای سرد در شش ماه از سال در بیشتر مناطق استان موجب رویکرد بیشتر مردم به صنایع دستی از جمله تولید فرش شده .

کردستان از نظر مناطق بافتی به پنج منطقه تقسیم می شود .

1-     سنه یا سنندج؛به دلیل بافته های زیبا واصالت وسادگی در طرح ورنگ.

2-     بیجار؛به دلیل بافته های سنگین وساختار متراکم آنها که به فرشهای آهنین معروف می باشد.

3-     کاکابرو؛به دلیل قالیهای دو پود.

4-     کلیایی یا سنقر؛به دلیل قالیهای چله پشمی و دو پوده ورنگهای روشن.(قالیهای منطقه کلیایی وسنندج به دلیل استفاده از پرزهای پشمیو کاملا تابیده پشت برجسته اند.

5-     سنجابی ؛به دلیل طرحهای شکسته و هندسی.

رنگها بیشتر روشن هستند ولی متاسفانه از رنگهای شیمیایی هم در آن استفاده میشود.

قالیهای کردستان در اندازه های قالیچه،کلگی وکناره بافته میشود .بهترین ومهمترین مراکز فرشبافی استان ؛سنه،بیجار و منطقه دهگلان میباشد که علاوه بر قالی گلیمهای خوب ونفیسی نیز میبافند.

نوع گره ای که استفاده می شود متقارن است و رنگها بیشتر رنگهای لاکی،آبی سرمه ای،کاجی،برای زمینه ورنگ کرم فقط در زمینه قالیهایی که نقش هشت پر دارند به کار میرود.

1-     عروس وداماد

2-     ماهی در هم 

3-     جقه توپی(هشت پر)

4-     گل مینا خانی

5-     جقه چارکی

6-     گل وگلدان

7-     نقش چهار باغ

8-     طرح شوره بی (بید مجنون)

9-     طرح موسایی

10-گل وکیلی

11-دسته گل

12-گل هه مرو (گل گلابی)

13-گل فرنگ (مستوفی)

14-نقشه بازوبند

15-طرح دار و گل(درخت و گل)

16-گاماسی(ماهی بزرگ)

17-سماوری

18-کله گاوی

19-تخت جمشید

20-جقه بادامی

21-گل چایی

22-جوزان

23-توت فرنگی

24-سه ترنج متداخل با زمینه ساده

از میان طرحهای ذکر شده،طرح ماهی درهم ترنج دار طرحی است که بیشتر در استان بافته می شود.این طرح بیشتر روی زمینه قرمز تیره یا سرمه ای دیده میشود.

طرح گل فرنگ هم یکی دیگر از طرحهاست که بیشتر در استان بافته میشود،این طرح از گلهای رز فرانسوی گرفته شده است،که به نام طرح لویی فیلیپ هم معروف است.

رنگهای بنفش انگوری وآبی آسمانی مخصوص بیجار میباشد که بیشتر در قالی های این منطقه بافته میشود،قالیهای دیگری با تار وپود پشمی معروف به حلوایی

وجود دارد که مخصوص همین منطقه است.

منبع این قسمت از:

http://carpetandrug.persianblog.ir/post/2 

(نگاهی دیگر به فرش کوردیش نزد بافنده گان روستایی):

سخنی کوتاه:

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، اســتان کــــردستان بعنوان یکی ازقطبهای تولید فرشهای دستباف هـمواره درطول دوران حائز اهمیــــــت بوده است . برای مثال درهمه گیتی فرش سنه و بیجار بعنوان سمبل فرش زیبا ،محکم ، با ارزش و آهنین مورد قبول وستــــــایش طالبان هنر فرش بوده است.
-----------------------------------------

همچنین در زمینه ی صنایع دستی از جمله:

 مهمترین صنایع دستى استان شامل فرش، گلیم، سجاده، نمد، نازککارى، زیورآلات  و

آلات موسیقى است. 

------------------------------

نمونه ای از فرشبافی سنندج(تصاویر مربوط به گذشته:

منبع:اینترنت                      

١-آرتیمان : آرتیمان نام اولین هجار پاسارگاد بوده است.

٢-(آرتی= پاک و مقدس+ مان/من= اندیشه) اندیشه ی پاک و مقدس

و جایزه‌ی ادبی «هیلده دومین» (Hilde Domin) برای شیرکو فتاح

من خودم طرفدار او نیستم و از او خوشم هم نمی آید.فقط میگذارم.

پدرش کوردی تبار، مادرش آلمانی و به قلم آلمانی می نویسد. شیرکو فتاح در فاصله کوتاهی  توانست برای خودش در ادبیات آلمان جایی را پیدا کند. شیرکو فتاح تا این زمان چهار کتاب را به چاپ رسانیده که از این میان سه تای آنها رمان هستند. وی همچنین جوایز مهم ادبی را دریافت کرده است. امسال آخرین رمان وی به نام"داس دونکله شیف-کشتی تاریک "در فهرست کوتاه جوایز نمایشگاه کتاب لایبیزیگ که یکی از بزرگترین جوایز ادبی آلمان می باشد قرار گرفت.

 شیرکوفتاح ،درسال1964در برلین شرقی از آلمان شرقی به دنیا آمد. سنین کودکی را در آلمان شرقی سپری کرده ،زمان زیادی از کودکیش در کردستان عراق بوده.در سال 1975خانواده اش به وین می روند و از آنجا به برلین غربی.شیرکو فتاح در برلین به تحصیل فلسفه و تاریخ هنر پرداخته. پدرش(رئوف فتاح)نیزاولین رمانش به اسم"ایم گرینتسلاند"،( درسرزمین نزدیک مرز) ، جایزه ی آسپیکته ی گرفت.

 جایزه‌ی ادبی «هیلده دومین» (Hilde Domin) امسال به شیرکو فتاح تعلق گرفت. فتاح از ابزار زبان برای بازگویی تخیلاتش در کردستان، سرزمین‌ پدری‌اش، سرزمینی محصور میان مرزها استفاده می‌کند...

 جایزه‌ی ادبی «هیلده دومین» (Hilde Domin) که هر سه سال یک بار در آلمان به یک نویسنده‌ی تبعیدی اهداء می‌گردد، این بار به او تعلق گرفت. جایزه در سه‌شب، بیست و پنجم سپتامبر، در شهر هایلدبرگ ‌آلمان اعطا شد. او این جایزه‌ را به پاس نگارش دو رمانش، «در سرزمین مرزی» و «عموی کوچک» دریافت کرد.

 پیشینه جایزه

جایزه‌ی ادبی ‌هیلده دومین، نامش را از هیلده دومین، شاعر آلمانی، بر گرفته است. نخستین بار در سال ۱۹۹۲ بود که در هشتاد سالگی این بانوی شعر ‌آلمان جایز‌ه‌ای به نام «ادبیات تبعید» در شهر هایدلبرگ بنیاد نهاده شد.

هیلده دومین که خود نخستین دریافت‌کننده‌ی این جایزه بود در سال ۲۰۰۶ چشم از جهان فرو بست. از آن پس به نکوداشت نام او، جایزه‌ نام امروزین، یعنی جایزه‌ی «هیلده دومین برای ادبیات تبعید» را به خود گرفت.

ستایشی از نویسندگان مهاجر

نویسندگان خارجی‌ مقیم آلمان که آثار خود را به زبان آلمانی می‌نویسند، بر اساس انتخاب هیأت داوران، می‌توانند به پاس خلق یک اثر یا کلیه‌ی آثار خود به دریافت این جایزه نائل آیند. حتی مترجم‌ها در صورت برگردان شایسته‌ی کتابی به زبان آلمانی می‌توانند یک‌سوم جایزه‌ی هیلده دومین‌ را از خود کنند.

 رمان غیرعادی او

 رمان، رمانی عادی نیست، رمانی که کمتر می‌توان ‌آفرینش آن را از یک خارجی مقیم آلمان که هرگز سرزمین پدری‌اش را ندیده،‌ انتظار داشت. خود شیرکو نیز با این نظر موافق است:‎ «در نقدهایی که از این کتاب شد، صحبت بیشتر بر سر این موضوع بود که خانواده‌های مهاجر جدید را وارد ادبیات آلمان کرده‌اند. من از یکی از همین خانواده‌ها هستم. من راجع به سرزمینی نوشتم که در آن زندگی نکرده‌‌ام، اما آن را به خوبی می‌شناسم.»

تغییر در فضای ادبی آلمان

در سال‌های گذشته فضای ادبی آلمان دستخوش تغییراتی شد. در سال‌های دهه‌ی ۷۰ و ۸۰ به آثار ادبی نویسندگان دیگر مقیم آلمان به عنوان آثار‌ مهمان این کشور نگاه می‌شد، نه آثار مهاجران. در آن سال‌ها مهاجران از دید آلمانی‌ها خارجیانی بودند که در این کشور به طور  موقت اقامت می‌گزیدند. نه تنها مردم آلمان، بلکه خود نویسندگان خارجی مقیم این کشور نیز از این زاویه به موضوع می‌نگریستند. فتاح می‌گوید: «نمی‌شد، غیر از این نگاه کرد. حتی خود نویسندگان هم آن را باور داشتند. اما این درست نیست که به طبقه‌بندی باور داشته باشیم که ادبیاتی از این دست را بخصوص در قیاس با ادبیات آلمانی با معیاری متفاوت می‌سنجد.‌‌»

تحول در مفهوم مهاجر

در سال‌های دهه‌ی ۹۰ اوضاع تغییر کرد. در این سال‌ها واژه‌ی «مهاجر» تنها مهمان را تداعی نمی‌کرد که باید برای بازگشتش تبلیغ می‌شد.  

امروزه در آلمان نزدیک به ۱۵ میلیون خارجی زندگی می‌کنند. در ایالت‌هایی مانند هسن و نوردراین‌ وست‌فالن ۴۰ درصد از نوزادان، پدر یا مادری خارجی دارند. بر بستری اینچنین بود که هنرمندانی مانند فاتح آخین کارگردان و شیرکو فتاح نویسنده پای به قلب فرهنگ آلمان گذاشتند و با خود پیشینه‌ای به همراه آوردند که از مهاجرت و سرزمین پدری‌شان سخن می‌گوید.

فتاح همچنین خود او می‌گوید: من اینگونه عمل می‌کنم، از سرزمین پدری‌ام، به عنوان سرزمینی ادبی استفاده می‌کنم که ماجراهای داستان‌هایم در آن رخ می‌دهند. «در اینجاست که می‌توانم بگویم، من نویسنده‌ای آلمانی‌ام که به آلمانی می‌نویسد، به آلمانی فکر می‌کند، در آلمان زندگی می‌کند، اما سعی می‌کند از طریق ادبیات به میراثش قدم‌ بگذارد، میراثی که چه از آن دور باشم و چه نزدیک، به سادگی هست و وجود دارد.»

از: رادیو دویچه وله

منبع:اینترنت